Χρέη-Δανειολήπτες-Εξωδικαστικός και κόκκινα δάνεια: Το ν/σ του ΥΠΟΙΚ σε 11 ερωτήσεις-απαντήσεις

 

Έντεκα ερωτήσεις-απαντήσεις για το νομοσχέδιο με τίτλο «Δάνεια: Διαφάνεια, Ανταγωνισμός, Προστασία των Ευάλωτων» έδωσε στη δημοσιότητα το υπουργείο Οικονομικών με ανακοίνωσή του.

Ακολουθούν οι έντεκα ερωτοαπαντήσεις σχετικά με το σχετικό νομοσχέδιο που αφορά, μεταξύ άλλων, τις αλλαγές στον εξωδικαστικό μηχανισμό, τα νέα δικαιώματα των δανειοληπτών στις συναλλαγές με τους services, τις προβλεπόμενες κυρώσεις για τους servicers, το όφελος για τους δανειολήπτες από την αλλαγή στον αλγόριθμο του εξωδικαστικού, αλλά και διευκρινίσεις για τον Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης, τις αλλαγές με την επέκταση του συστήματος των άμεσων πληρωμών, ποιες εταιρείες εκτός των τραπεζών μπορούν να παρέχουν στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια.

Επίσης, παρουσιάζονται τα και άλλα εργαλεία που μπορούν να προστατεύσουν τους ευάλωτους για την προστασία της κατοικίας τους από πλειστηριασμούς, αλλά και άλλα εργαλεία στήριξης των αδύναμων συμπολιτών μας ως προς την ανάγκη στέγασης.

1.Τι αλλάζει στη ζωή μας με αυτό το νομοσχέδιο;

Οι στόχοι του νομοσχεδίου είναι: διαφάνεια στις σχέσεις των δανειοληπτών με τις εταιρίες διαχείρισης «κόκκινων» δανείων (servicers), προστασία των ευάλωτων δανειοληπτών και ενίσχυση του ανταγωνισμού στο τραπεζικό σύστημα. Το νομοσχέδιο αφορά δυνητικά εκατομμύρια πολίτες που συναλλάσσονται με τις Τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, καθώς άπτεται της καθημερινότητάς τους. Οι ρυθμίσεις του νομοσχεδίου κινούνται σε πέντε άξονες:

1. Θεσπίζονται υποχρεώσεις διαφάνειας, ενημέρωσης και σεβασμού των δικαιωμάτων των οφειλετών για τους servicers,

2. Διευρύνεται η προστασία για τους πραγματικά ευάλωτους οφειλέτες,

3. Εκσυγχρονίζονται και βελτιώνονται οι ρυθμίσεις για τον εξωδικαστικό μηχανισμό,

4. Θεσπίζεται η δυνατότητα χορήγησης δανείων από μη τραπεζικούς φορείς για να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός προς όφελος των δανειοληπτών,

5. Επεκτείνονται οι συναλλαγές μέσω του συστήματος άμεσων πληρωμών (IRIS) που αφορούν συναλλαγές χωρίς προμήθειες.

 

2. Ποια είναι τα νέα δικαιώματα των δανειοληπτών στις συναλλαγές με τους servicers;

Το νομοσχέδιο υποχρεώνει τους servicers να παρέχουν, μέσω ειδικής ψηφιακής πλατφόρμας, προσωποποιημένη και αναλυτική ενημέρωση προς τους οφειλέτες, για το ύψος της οφειλής, το ιστορικό των πληρωμών, τις δόσεις, το επιτόκιο της ρύθμισης κλπ. Αυτή είναι η σημαντικότερη καινοτομία καθώς υπάρχει πληθώρα παραπόνων και καταγγελιών από δανειολήπτες ότι δεν βρίσκουν ανταπόκριση από την πλευρά των servicers, δεν τους ενημερώνουν για τις οφειλές, δεν ανταποκρίνονται στις προτάσεις τους.

Ο οφειλέτης θα μπορεί να βλέπει όλα τα στοιχεία εισερχόμενος με χρήση του κωδικού του σε ειδική εφαρμογή στις ιστοσελίδες των servicers, όπως κάνει σήμερα στο web banking της τράπεζάς του. Μέχρι να λειτουργήσει το νέο σύστημα προσωποποιημένης πληροφόρησης, το αργότερο έως τις 31 Μαρτίου 2024, οι servicers υποχρεούνται να παρέχουν εγγράφως τις πληροφορίες αυτές (ύψος οφειλής, δόσεις, επιτόκιο κλπ.) σε κάθε δανειολήπτη μετά από αίτησή του σε προθεσμία 30 ημερών.

Επιπλέον σύμφωνα με τις προβλέψεις της σχετικής Κοινοτικής Οδηγίας 2021/2167 εισάγονται 5 νέες υποχρεώσεις ως προς την ενημέρωση, εξυπηρέτηση και τον σεβασμό των δικαιωμάτων των καταναλωτών:

1. Η προστασία των προσωπικών στοιχείων και της ιδιωτικής ζωής των δανειοληπτών.

 

2. Η απαγόρευση παρενόχλησης, καταναγκασμού ή αθέμιτης επιρροής κατά την επικοινωνία του servicer με τον πολίτη.

 

3. Η έγγραφη γνωστοποίηση στον δανειολήπτη σε γλώσσα σαφή και κατανοητή, του υπολοίπου της οφειλής μετά από οποιαδήποτε μεταβίβαση πίστωσης.

 

4. Η καθιέρωση διαφανών, άμεσων και δωρεάν διαδικασιών για τη διαχείριση των καταγγελιών των δανειοληπτών.

 

5. Σύνδεση με τις προβλέψεις του Κώδικα Δεοντολογίας της ΤτΕ και σεβασμό των δικαιωμάτων των δανειοληπτών.

 

3. Ποιες κυρώσεις προβλέπονται για τους servicers για παραβίαση των υποχρεώσεών τους απέναντι στους πολίτες;

Οι ποινές περιλαμβάνουν πρόστιμα έως 500.000 ευρώ, υποχρέωση διόρθωσης της παράβασης και φθάνουν μέχρι και σε ανάκληση της άδειας λειτουργίας τους. Εισάγεται επομένως ένα αυστηρό πλαίσιο κυρώσεων για τους servicersοι οποίοι καλούνται πλέον να αντιμετωπίζουν τον δανειολήπτη ως Ευρωπαίο πολίτη.

 

4. Τι αλλάζει στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό;

Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει ρυθμίσεις με τις οποίες διευρύνεται η προστασία για τους πραγματικά ευάλωτους δανειολήπτες και παράλληλα βελτιώνεται η λειτουργία του Εξωδικαστικού Μηχανισμού για όλους όσοι προσφεύγουν σε αυτόν. Υπενθυμίζεται ότι ο εξωδικαστικός μηχανισμός είναι διαδικασία στην οποία δεν παρεμβαίνει ανθρώπινο χέρι και το ποσοστό του κουρέματος καθορίζεται με αλγόριθμο.

Ειδικότερα, από εδώ και πέρα:

Η πρόταση αναδιάρθρωσης του χρέους των ευάλωτων οφειλετών(για τους οποίους έχει εκδοθεί η σχετική βεβαίωση) γίνεται κατ΄ αρχήν υποχρεωτικά αποδεκτή από τις Τράπεζες, τους servicers και το Δημόσιο. Από εδώ και στο εξής δεν θα μπορεί να απορρίπτει ένας υπάλληλος των τραπεζών ή των servicersτις προτάσεις του εξωδικαστικού, αλλά τόσο οι τράπεζες όσο και οι servicers θα πρέπει να προσφεύγουν δικαστικά(αναλαμβάνοντας και το κόστος της διαδικασίας) για να αμφισβητήσουν την πρόταση, εάν διαθέτουν στοιχεία που αποδεικνύουν ότι ο ευάλωτος δεν είναι πραγματικά ευάλωτος. Φυσικά ο δανειολήπτης διατηρεί το δικαίωμα να απορρίψει την πρόταση.

Σημειώνεται ότι σύμφωνα με τα σχετικά στοιχεία το 50 % των προτάσεων ρύθμισης χρεών ευάλωτων οφειλετών απορρίπτονται από τους servicers. Με το νέο καθεστώς οι πραγματικά ευάλωτοι οφειλέτες θα μπορέσουν να ρυθμίσουν τα χρέη τους.

 

5. Αυτή είναι η μόνη βελτίωση;

Όχι.

Α. Βελτιώνεται ο μαθηματικός τύπος – αλγόριθμος για δάνεια με εμπράγματη εξασφάλιση προκειμένου να αυξηθεί το «κούρεμα» της οφειλής για όλους τους δανειολήπτες και όχι μόνο τους ευάλωτους.

β. Ορίζεται σε 3% σταθερό για 3 έτη το επιτόκιο για όλες τις ρυθμίσεις. Σήμερα το επιτόκιο για τα χρέη προς τράπεζες και servicers είναι euribor συν 2,5 μονάδες για εξασφαλισμένες οφειλές και συν 3 μονάδες για μη εξασφαλισμένες οφειλές. Για τις ρυθμίσεις χρεών προς το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης ήταν ήδη 3% σταθερό.

γ. Επεκτείνεται η δυνατότητα ένταξης στον εξωδικαστικό προσώπων που «κληρονόμησαν» οφειλές προς το Δημόσιο και Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, που έχουν βεβαιωθεί σε βάρος επιχειρήσεων που έχουν κλείσει.

 

6. Ποιό είναι το όφελος για τους δανειολήπτες από την αλλαγή στον αλγόριθμο του εξωδικαστικού;

Με τη νέα ρύθμιση το «κούρεμα» για τα δάνεια που καλύπτονται με εμπράγματη ασφάλεια αυξάνεται, έως και κατά 28 %, σε σχέση με το ισχύον καθεστώς.

Παράδειγμα 1: σε οφειλή ύψους 100.000 ευρώ με υποθήκη ακίνητο αξίας 100.000, με τον εξωδικαστικό σήμερα ο οφειλέτης καλείται να πληρώσει 70.440 δηλαδή του γίνεται κούρεμα 29,6%. Με τη νέα ρύθμιση θα πληρώσει 65.000, δηλαδή η οφειλή του μειώνεται επιπλέον κατά 8%.

Παράδειγμα 2: για οφειλή ύψους 100.000 ευρώ με ακίνητο αξίας 70.000 ευρώ σήμερα η οφειλή μειώνεται στα 55.308 ευρώ ενώ με το νέο καθεστώς πέφτει στα 45.500, δηλαδή 18 % μικρότερη.

 

Δανειακή υποχρέωση Αξία Ακινήτου Υφιστάμενη Κατάσταση Κατάργηση του ελάχιστου ποσού ανάκτησης του μη εξασφαλισμένου μέρους του δανείου που καλύπτεται με εμπράγματη ασφάλεια

Οφειλή μετά το κούρεμα (σήμερα) Οφειλή μετά το κούρεμα (με το νέο καθεστώς) Ποσοστό βελτίωσης

100.000 € 50.000 € 45.220 € 32.500 € 28%

100.000 € 70.000 € 55.308 € 45.500 € 18%

100.000 € 100.000 € 70.440 € 65.000 € 8%

100.000 € 120.000 € 80.528 € 78.000 € 3%

 

7. Τι είναι ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης και τι προβλέπεται γι’ αυτόν;

Ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης είναι το τελευταίο καταφύγιο του ευάλωτου δανειολήπτη. Στόχος του Φορέα είναι ο ευάλωτος δανειολήπτης να μένει στο σπίτι του για 12 χρόνια πληρώνοντας ένα μικρό ενοίκιο και κατοχυρώνοντας παράλληλα το δικαίωμα επαναγοράς από το φορέα. Αυτό γίνεται σε διάφορες χώρες του εξωτερικού. Ο Φορέας αυτός θα είναι ιδιωτικός και δεν έχει λειτουργήσει ακόμη γιατί δεν υπάρχει επενδυτικό ενδιαφέρον.

Με τη νέα ρύθμιση που εισάγουμε, στοχεύουμε από την μια να προσελκύσουμε επενδυτές και από την άλλη να μειωθεί το κόστος επαναγοράς του σπιτιού του από τον ευάλωτο οφειλέτη. Πιο συγκεκριμένα:

Ø Καταργείται το «πέναλτι» που ίσχυε το οποίο υποχρέωνε τον οφειλέτη να πληρώσει τα μισθώματα των 12 ετών ακόμα και στην περίπτωση που αγόραζε το σπίτι του νωρίτερα.

 

Ø Εξομοιώνεται η φορολόγηση του Φορέα με το φορολογικό καθεστώς των εταιριών που επενδύουν και διαχειρίζονται ακίνητα που παράγουν εισόδημα (REICs).

 

Ø Προβλέπεται ότι ο φορέας θα αποκτά τα ακίνητα με έκπτωση 30% επί της εμπορικής αξίας, έκπτωση από την οποία θα ωφεληθεί και ο δανειολήπτης καθώς θα μειωθεί αντίστοιχα η τιμή επαναγοράς του σπιτιού του.

 

Ø Θεσπίζεται η υποχρέωση εκ μέρους του οφειλέτη να επιτρέπει την πρόσβαση εμπειρογνώμονα στην κατοικία προκειμένου να καταγράψει την πραγματική κατάσταση και αξία του ακινήτου.

8. Για ποιο λόγο προβλέπεται η έκπτωση 30% στην απόκτηση ακινήτων από τον Φορέα;

Σε αντίθεση με όσα λέγονται και γράφονται δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή επαρκές ενδιαφέρον από επενδυτές για την δημιουργία του Φορέα. Προβλέπουμε την έκπτωση αυτή πρώτον για να μειώσουμε το ρίσκο που αναλαμβάνει ο Φορέας, έτσι ώστε να δώσουμε κίνητρα και να επιταχύνουμε τις διαγωνιστικές διαδικασίες για την δημιουργία του. Δεύτερον για να μειώσουμε το κόστος επαναγοράς του ακινήτου από τον πρώην ιδιοκτήτη καθώς η ίδια έκπτωση θα υπάρξει και για εκείνον κατά την άσκηση του δικαιώματος επαναγοράς.

 

9.Υπάρχουν και άλλα εργαλεία που μπορούν να προστατεύσουν τους ευάλωτους για την προστασία της κατοικίας τους από πλειστηριασμούς, αλλά και άλλα εργαλεία στήριξης των αδύναμων συμπολιτών μας ως προς την ανάγκη στέγασης;

Φυσικά! Και όχι μόνο ένα και δύο. Υπάρχει σήμερα ένα ευρύ πλαίσιο προστασίας των δανειοληπτών και ιδίως των ευάλωτων που περιλαμβάνει τα εξής:

Ø Πρώτον, τις διμερείς συμφωνίες που γίνονται μεταξύ των τραπεζών/servicers με τους πολίτες/επιχειρήσεις. Έχουν ήδη συναφθεί δεκάδες χιλιάδες τέτοιες συμφωνίες. Με στόχο την περαιτέρω διευκόλυνσή τους τέθηκε πρόσφατα σε λειτουργία η ειδική ψηφιακή πλατφόρμα «Κώδικα Δεοντολογίας» που δίνει την δυνατότητα στους ενδιαφερόμενους δανειολήπτες να ρυθμίσουν τα δάνεια τους απευθείας με το εκάστοτε χρηματοπιστωτικό ίδρυμα.

 

Ø Δεύτερον, τον εξωδικαστικό μηχανισμό, τον οποίο βελτιώνουμε με το νομοσχέδιο.

 

Ø Τρίτον, το ενδιάμεσο πρόγραμμα στήριξης για τα ευάλωτα νοικοκυριά, μέχρι να συσταθεί ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων. Το πρόγραμμα αυτό εξασφαλίζει αναστολή των πλειστηριασμών και επιδότηση της δόσης του δανείου των ευάλωτων νοικοκυριών που δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν στις δανειακές τους υποχρεώσεις, από το κράτος.

 

Ø Τέταρτον, το πρόγραμμα επιδότησης επιτοκίου για δόσεις δανείων των ευάλωτων νοικοκυριών από τις Τράπεζες. Το πρόγραμμα αυτό είχε καταληκτική ημερομηνία αιτήσεων την 31η Ιουλίου 2023 και πρόκειται να λήξει το Φθινόπωρο του 2024. Για να ενταχθεί κάποιος στο πρόγραμμα αυτό απαιτείται άρση τραπεζικού απορρήτου. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι δυνητικά δικαιούχοι εκτιμάται ότι ανέρχονται στους 50.000. Από αυτούς μόνο οι 7.000 ζήτησαν άρση του τραπεζικού τους απορρήτου όπως απαιτείται, για να μπουν στο πρόγραμμα.

 

Ø Πέμπτον, το στεγαστικό επίδομα του ΟΠΕΚΑ. Αφορά ευάλωτα νοικοκυριά τα οποία μισθώνουν την κύρια κατοικία τους. Ο προϋπολογισμός κάθε χρόνο για το εν λόγω επίδομα είναι 400 εκατ. ευρώ και αφορά πάνω από 280.000 δικαιούχους.

 

Ø Έκτον, τις πάγιες ρυθμίσεις οφειλών έως 24 δόσεις σε ΑΑΔΕ και ΚΕΑΟ.

   

Ø Έβδομον, το Πρόγραμμα «Στέγαση και Εργασία» της ΔΥΠΑ που παρέχει στέγη και απασχόληση σε άστεγους.

 

10. Με το νομοσχέδιο και άλλες εταιρείες εκτός των τραπεζών μπορούν να παρέχουν στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια. Ποιες είναι και τι αλλάζει ως προς αυτό;

Πρόκειται για τις Εταιρείες Παροχής Πιστώσεων (ΕΠΠ), οι οποίες λειτουργούν εδώ και δεκαετίες στην ΕΕ και στη χώρα επιτράπηκε η λειτουργία τους με νόμο που ψηφίστηκε το 2014. Οι εταιρείες αυτές με το ισχύον καθεστώς μπορούν να παρέχουν πιστώσεις σε φυσικά πρόσωπα για την κάλυψη καταναλωτικών και προσωπικών αναγκών. Με το νέο πλαίσιο, θα μπορούνεπιπλέον να χορηγούν στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια.

Στόχος είναι να αυξηθεί ο ανταγωνισμός στον τομέα των χορηγήσεων, να προσφέρονται περισσότερες επιλογές σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις για τη χρηματοδότηση κατανάλωσης και επενδύσεων, να διευκολυνθεί η αναχρηματοδότηση και η αντιμετώπιση του προβλήματος των «κόκκινων» δανείων και να αποκτήσουν πρόσβαση σε χρηματοδότηση φυσικά και νομικά πρόσωπα τα οποία σήμερα αποκλείονται.

Οι εταιρείες αυτές θα λειτουργούν με άδεια από την Τράπεζα της Ελλάδος και υπό την αυστηρή εποπτεία της.

 

11. Τι αλλάζει για τους πολίτες και τους επαγγελματίες με την επέκταση του συστήματος των άμεσων πληρωμών;

Σήμερα στη χώρα μας εφαρμόζεται με πρωτοβουλία των τραπεζών το σύστημα IRISγια μεταφορές χρημάτων μεταξύ ιδιωτών, πληρωμές σε εμπόρους και αγορές σε ηλεκτρονικά καταστήματα που διεκπεραιώνονται σε λίγα δευτερόλεπτα, μέσω κινητών τηλεφώνων, χωρίς προμήθεια, για ποσά μέχρι 500 ευρώ. Οι νεότεροι ήδη το χρησιμοποιούν σε μεγάλη κλίμακα. Με τις ρυθμίσεις που εισάγονται οι άμεσες πληρωμές επεκτείνονται ως εξής:

- οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αυτοαπασχολούμενοι υποχρεούνται να συνδέσουν τον επαγγελματικό τους λογαριασμό με σύστημα άμεσων πληρωμών, όπως επίσης να δέχονται άμεση πληρωμή από οποιοδήποτε φυσικό πρόσωπο τους το ζητήσει,

- Τα φυσικά πρόσωπα που συναλλάσσονται με άλλο φυσικό πρόσωπο που παρέχει υπηρεσίες (ελεύθερο επαγγελματία ή αυτοαπασχολούμενο) δικαιούνται να ζητήσουν να γίνει η πληρωμή μέσω συστήματος άμεσων πληρωμών.

Σημειώνεται ότι η σύνδεση του επαγγελματικού λογαριασμού με το σύστημα άμεσων πληρωμών πέρα από το ότι κάνει ευκολότερη την καθημερινότητα των πολιτών και είναι μια ουσιαστική απάντηση στο ζήτημα των τραπεζικών προμηθειών, συμβάλλει παράλληλα και στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής.

Μίνι ασφαλιστικό: Τι προβλέπει

 

Παροχές και ευνοϊκές αλλαγές για πάνω από 1 εκ συνταξιούχους (επίδομα προσωπικής διαφοράς, εργαζόμενοι συνταξιούχοι, οφειλέτες που αδυνατούν να βγουν στη σύνταξη) προβλέπει το μίνι ασφαλιστικό νομοσχέδιο του υπουργείου εργασίας με τίτλο «Αναμόρφωση Επαγγελματικής Ασφάλισης και Εξορθολογισμός της Ασφαλιστικής Νομοθεσίας» το οποίο παρουσιάστηκε σήμερα Τετάρτη, 18 Οκτωβρίου στο υπουργικό συμβούλιο.

Την ίδια ώρα προωθείται η ριζική αναδιάρθρωση της λειτουργίας των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ). Οι άξονες των αλλαγών είναι α) η  δυνατότητα λειτουργίας πολυεργοδοτικών ταμείων , η βελτίωση της εποπτικής λειτουργίας, καθώς και κλιμακωτή φορολόγηση του εφάπαξ η της μηνιαίας σύνταξης που θα χορηγούν τα ΤΕΑ στους ασφαλισμένους.

Επίσης , περιλαμβάνονται οι διατάξεις για τη χρήση προπληρωμένης κάρτας των δικαιούχων του ΟΠΕΚΑ.

Επιπλέον θεσμοθετείται επίδομα μητρότητας στις αυτοαπασχολούμενες και στις αγρότισσες.

Στο μίνι ασφαλιστικό θα περιλαμβάνεται  επίσης η διάταξη που θα καθορίζει τους όρους και τις προϋποθέσεις για τη καταβολή του επιδόματος προσωπικής διαφοράς 100-200 ευρώ πριν από τα Χριστούγεννα σε 750.000 συνταξιούχους που δε θα λάβουν την αύξηση 3.1% στις συντάξεις τους το 2024.  Πρόκειται γι αυτούς που έχουν προσωπική διαφορά πάνω από 10 ευρώ και σύνταξη έως 1600 ευρώ.

Ειδικότερα,

Το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης με σταθερό στόχο τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των ασφαλισμένων και των συνταξιούχων συνεχίζει: i) τις μεταρρυθμιστικές δράσεις μακροπρόθεσμου χαρακτήρα, και ii) τον εξορθολογισμό και ενιαιοποίηση των κανόνων της υφιστάμενης ασφαλιστικής νομοθεσίας με άμεσο θετικό αντίκτυπο στο επίπεδο παροχών που λαμβάνουν οι πολίτες.

Στο ανωτέρω πλαίσιο και σε συνέχεια της μείωσης των ασφαλιστικών εισφορών κατά 4,4 ποσοστιαίες μονάδες την περασμένη τετραετία και της εμβληματικής μεταρρύθμισης του νέου Ταμείου Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (ΤΕΚΑ), έχουν δημιουργηθεί οι προϋποθέσεις για την ανάπτυξη του δεύτερου προαιρετικού πυλώνα ασφάλισης –δηλαδή, των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης. Στόχος είναι η προώθηση του θεσμού της προαιρετικής συμπληρωματικής σύνταξης ή/και εφάπαξ και η δημιουργία κεφαλαίων συνταξιοδοτικής αποταμίευσης, στα πρότυπα των υπόλοιπων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

 Παράλληλα, σε συνέχεια των πρωτοβουλιών της προηγούμενης τετραετίας για την ενίσχυση του εισοδήματος των συνταξιούχων και την άμβλυνση των επιπτώσεων του δημογραφικού, προχωράμε μεταξύ άλλων με:

• τη δεύτερη για φέτος έκτακτη ενίσχυση των συνταξιούχων με προσωπική διαφορά
• την ενθάρρυνση της νόμιμης απασχόλησης συνταξιούχων με την κατάργηση της περικοπής του 30% της σύνταξης του εργαζόμενου συνταξιούχου και τη θέσπιση μη ανταποδοτικού πόρου υπέρ e-ΕΦΚΑ υπολογιζόμενου επί του εισοδήματος από την ασφαλιστέα εργασία, που ευνοεί τη συντριπτική πλειονότητα των εργαζομένων συνταξιούχων,
• τη δυνατότητα για πρώτη φορά συνταξιοδότησης μη μισθωτών με ληξιπρόθεσμες οφειλές ασφαλιστικών εισφορών στον e-ΕΦΚΑ έως €30.000 από €20.000 που ισχύει σήμερα (έως €10.000 για αγρότες από €6.000 που ισχύει σήμερα), με αυστηρά κριτήρια διαπίστωσης πραγματικής αδυναμίας πληρωμής,
• την ενιαιοποίηση των προϋποθέσεων θεμελίωσης επικουρικής σύνταξης και την επιτάχυνση της απονομής των εκκρεμών επικουρικών συντάξεων,
• την  επέκταση του επιδόματος μητρότητας της ΔΥΠΑ για 9 μήνες και στις μη μισθωτές (αυτοαπασχολούμενες και αγρότισσες) μητέρες, ολοκληρώνοντας την ενιαιοποίηση κανόνων που είχε ξεκινήσει με την εξίσωση μισθωτών μητέρων ιδιωτικού και δημόσιου τομέα,
• την καθιέρωση προπληρωμένης κάρτας για την καταβολή της πλειοψηφίας των επιδομάτων της ΔΥΠΑ και του ΟΠΕΚΑ, με στόχο την απλοποίηση και ενιαιοποίση της διαδικασίας πληρωμής και την αύξηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών προς όφελος των δημοσίων εσόδων,
• την προϋπόθεση ύπαρξης ενεργού ΑΜΚΑ για την παροχή δωρεάν υγειονομικής κάλυψης στα δημόσια νοσοκομεία σε ανασφάλιστους, προκειμένου να αντιμετωπιστούν φαινόμενα καταστρατήγησης του συστήματος.

 

Ειδικότερα, το υπό κατάθεση νομοσχέδιο χωρίζεται σε δύο κύρια μέρη, όπως εξειδικεύονται παρακάτω:

1.      Μέρος Α - Αναμόρφωση νομοθεσίας για τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ)

2.      Μέρος Β – Ρυθμίσεις για τον εξορθολογισμό της ασφαλιστικής νομοθεσίας και λοιπές διατάξεις

Μέρος Α’ – Αναμόρφωση νομοθεσίας για τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ)

Τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) είναι νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου που ιδρύονται από εργοδότες -σε συμφωνία με τους εργαζομένους τους- ή από επαγγελματικές οργανώσεις. Παρέχουν σε προαιρετική βάση συμπληρωματικές συνταξιοδοτικές παροχές –μηνιαία σύνταξη ή εφάπαξ- πέραν και πλέον των παρεχομένων από την υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση.  Ο θεσμός της προαιρετικής ασφάλισης ισχύει στη χώρα μας από το 2002.

Στην Ευρώπη, ο θεσμός της επαγγελματικής ασφάλισης είναι πολύ αναπτυγμένος, με την αξία των περιουσιακών στοιχείων που διαχειρίζονται τα Ταμεία να ξεπερνά τα 3 τρισεκατομμύρια ευρώ. Τα Ταμεία αυτά παρέχουν συμπληρωματικό εισόδημα στους συνταξιούχους πολλών ευρωπαϊκών χωρών, οι οποίοι συμμετέχουν μαζικά στα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά συστήματα κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής τους ζωής. Αντιθέτως, η χώρα μας βρίσκεται σε μία από τις χαμηλότερες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με περίπου 50.000 ασφαλισμένους και €300 εκ. κεφάλαια διαχείρισης, ενώ σήμερα, 20 χρόνια μετά την εισαγωγή του θεσμού, λειτουργούν 28 Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης, που έχουν συσταθεί κατά κύριο λόγο από εργοδότες-μεγάλες επιχειρήσεις.

Στο παρόν νομοσχέδιο επιχειρείται μια συνολική μεταρρύθμιση στο κανονιστικό πλαίσιο που διέπει την επαγγελματική ασφάλιση (ν. 3029/2002 και ν. 4680/2020), με στόχο τη μαζικότερη συμμετοχή ασφαλισμένων για την παροχή συμπληρωματικής σύνταξης ή εφάπαξ κατά την έξοδό τους από την αγορά εργασίας.

Οι νέες ρυθμίσεις έχουν ως στόχους:

1.      την απλοποίηση των διαδικασιών σύστασης των ΤΕΑ

2.      την καθιέρωση ενός πρότυπου καταστατικού

3.      τη διευκόλυνση ίδρυσης ΤΕΑ από περισσότερους εργοδότες (πολυεργοδοτικά ΤΕΑ), χωρίς να απαιτείται κλαδική/επαγγελματική συνάφεια μεταξύ τους

4.      τη θέσπιση κανόνων χρηστής διακυβέρνησης, για την επίτευξη καλύτερων παροχών και την αύξηση της εμπιστοσύνης των ασφαλισμένων προς τα ΤΕΑ

5.      την αναβάθμιση της εποπτείας των ΤΕΑ, η οποία από 1/1/2025 ανατίθεται στην Τράπεζα της Ελλάδος, προκειμένου να διασφαλιστεί η οργανωτική και επιχειρηματική επάρκεια των ΤΕΑ, να αυξηθεί η εμπιστοσύνη των ασφαλισμένων στο θεσμό και να συγκεντρωθεί η εποπτεία σε μία ενιαία αρχή κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα (σήμερα ισχύει τριμερές σύστημα εποπτείας: Υπουργείο Εργασίας, Εθνική Αναλογιστική Αρχή, Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς)

6.      την ομοιόμορφη φορολογική αντιμετώπιση των προϊόντων της προαιρετικής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης (ΤΕΑ και ομαδικά ασφαλιστήρια)

7.      τη δυνατότητα μεταφοράς της αποταμίευσης μεταξύ διαφορετικών ΤΕΑ, ακολουθώντας τις επιλογές του ασφαλισμένου και τυχόν μεταβολές κατά τη διάρκεια του εργασιακού βίου

8.      τη σταδιακή μετατροπή των αλληλοβοηθητικών ταμείων σε ΤΕΑ και τον εξορθολογισμό του κανονιστικού τους πλαισίου.

 

Μέρος Β’ – Ρυθμίσεις για τον εξορθολογισμό της ασφαλιστικής νομοθεσίας και λοιπές διατάξεις

Το δεύτερο μέρος του νομοσχεδίου αποτελείται από διατάξεις κοινωνικοασφαλιστικού χαρακτήρα, που ως στόχο έχουν την ενίσχυση των εισοδημάτων των συνταξιούχων και την άμβλυνση των επιπτώσεων του δημογραφικού στο ασφαλιστικό σύστημα. Οι βασικότερες εξ’ αυτών είναι οι ακόλουθες:

1) Οικονομική ενίσχυση συνταξιούχων με προσωπική διαφορά

Η κυβέρνηση, λαμβάνοντας υπόψη τις πληθωριστικές πιέσεις στα εισοδήματα και σε συνέχεια των εξαγγελιών του Πρωθυπουργού, καταβάλει - για δεύτερη φορά εντός του 2023 - έκτακτη ενίσχυση στους συνταξιούχους με θετική προσωπική διαφορά που δεν θα δουν αύξηση των συντάξεών τους από 1.1.2024.

Συνταξιούχοι με θετική προσωπική διαφορά μεγαλύτερη των 10€ που λαμβάνουν μηνιαία σύνταξη έως και 1.600€, θα λάβουν έκτακτη εφάπαξ οικονομική ενίσχυση έως και 200€, αναλόγως του ύψους της σύνταξης τους. Ειδικότερα, οι συνταξιούχοι με μηνιαίο ύψος συντάξεων: α) έως 700€, θα λάβουν ενίσχυση 200€, β) από 700,01€ έως 1.100€, θα λάβουν ενίσχυση 150€ και γ) με μηνιαίο ύψος συντάξεων από 1.100,01€ έως 1.600€, θα λάβουν ενίσχυση 100€. 

 

2) Κίνητρα απασχόλησης συνταξιούχων - Κατάργηση της περικοπής της σύνταξης

Κατά την προηγούμενη θητεία της, η κυβέρνηση μείωσε την περικοπή της σύνταξης του απασχολούμενου συνταξιούχου από 60% που ήταν επί ΣΥΡΙΖΑ σε  30%. Αποτέλεσμα της παραπάνω ρύθμισης ήταν ο πενταπλασιασμός των εργαζόμενων συνταξιούχων στην επίσημη αγορά εργασίας, παρότι σε απόλυτους όρους ο αριθμός των εργαζομένων συνταξιούχων παραμένει χαμηλός.  Παρά τη βελτίωση, η περικοπή αυτή ισχύει είτε ένας συνταξιούχος εργαστεί για μία ημέρα, είτε έχει πλήρη απασχόληση.

Με την παρούσα διάταξη, καταργείται η περικοπή του 30% της σύνταξης, αφήνοντάς την ακέραια στους απασχολούμενους συνταξιούχους. Στόχος είναι η τόνωση του εισοδήματός των συνταξιούχων, η προώθηση της ενεργού γήρανσης και η περαιτέρω αύξηση της νόμιμης και δηλωμένης συμμετοχής στην αγορά εργασίας των συνταξιούχων που επιθυμούν να εργαστούν. Ταυτόχρονα, θεσπίζεται ένας μη ανταποδοτικός πόρος υπέρ e-ΕΦΚΑ, ο οποίος για τους μισθωτούς εργαζόμενους συνταξιούχους θα ισούται με το 10% επί των ασφαλιστέων αποδοχών τους και για τους μη μισθωτούς εργαζόμενους συνταξιούχους με το 50% επί της επιλεγείσας ασφαλιστικής κλάσης για κύρια σύνταξη. Θεσπίζεται, επίσης, ετήσιο πλαφόν του πόρου που δεν μπορεί να υπερβαίνει το 12πλασιο της εθνικής σύνταξης.

             

Παράδειγμα 1:

Συνταξιούχος που εργάζεται και δικαιούται σύνταξη ύψους €1.200, αντιμετωπίζει παρακράτηση ύψους €360 βάσει του ισχύοντος καθεστώτος. Εάν αυτός ο συνταξιούχος εργάζεται ως μισθωτός, με μικτό μηνιαίο μισθό €780, θα λαμβάνει ολόκληρη τη σύνταξή του και η παρακράτηση ύψους €360 αντικαθίσταται από μη ανταποδοτικό πόρο ύψους 78€. Όφελος: €282 μηνιαίως.

Παράδειγμα 2:

Εάν ο ίδιος συνταξιούχος εργάζεται ως ελεύθερος επαγγελματίας και έχει επιλέξει την πρώτη ασφαλιστική κλάση, όπως η μεγάλη πλειονότητα των ελευθέρων επαγγελματιών τότε η παρακράτησή ύψους €360 αντικαθίσταται από μη ανταποδοτικό πόρο €169,95x50%=84,98€.  Όφελος: €275,02 μηνιαίως.

3) Δυνατότητα συνταξιοδότησης μη μισθωτών με ληξιπρόθεσμες ασφαλιστικές οφειλές πάνω από 20.000 ευρώ

Με την προτεινόμενη διάταξη, δίνεται λύση στο αδιέξοδο που αντιμετωπίζουν μη μισθωτοί ασφαλισμένοι, οι οποίοι βρίσκονται σε ηλικία συνταξιοδότησης, πλην όμως παραμένουν εγκλωβισμένοι λόγω πραγματικής αδυναμίας αποπληρωμής των συσσωρευμένων ληξιπρόθεσμων οφειλών τους στον e-ΕΦΚΑ.

Ειδικότερα, αυξάνεται το ανώτατο όριο οφειλών ασφαλιστικών εισφορών για συνταξιοδότηση από €20.000 σε €30.000 (από €6.000 σε €10.000 για τον π. Ο.Γ.Α.), για οφειλέτες που έχουν συμπληρώσει το 67ο έτος ηλικίας τους και, ταυτόχρονα, έχουν καταβάλει εισφορές για τουλάχιστον 20 έτη ασφάλισης. Για το ποσό από €20.000 έως €30.000 (€6.000 ως €10.000 για τον π. ΟΓΑ), παρακρατείται ποσοστό τουλάχιστον 60% της μηνιαίας σύνταξης, ενώ για το υπόλοιπο χρέος, γίνεται παρακράτηση σε 60 δόσεις μέχρι την εξόφλησή του, όπως γίνεται και σήμερα. Ως κριτήριο υπαγωγής στη ρύθμιση τίθεται όριο τραπεζικών καταθέσεων του οφειλέτη στις €12.000 (€6.000 για οφειλέτες του π. ΟΓΑ).

Παράδειγμα:

Ασφαλισμένος με οφειλές €29.000 δικαιούται μηνιαία σύνταξη €750. Αυτό σημαίνει ότι η παρακράτηση αρχικά θα ανέρχεται σε €750 x 60% = €450, και αυτός θα λαμβάνει €300. Εντός 20 μηνών η οφειλή του θα έχει μειωθεί κατά €450 x 20 = €9.000, με το υπόλοιπό του να ανέρχεται σε €20.000. Από αυτό το σημείο και έπειτα θα ενταχθεί στο καθεστώς των 60 δόσεων. Η νέα του παρακράτηση θα είναι €20.000/60 = €333,33 ως την αποπληρωμή της οφειλής και θα λαμβάνει σύνταξη € 416,67 το μήνα για 60 μήνες.

 4) Ενιαιοποίηση κανόνων θεμελίωσης δικαιώματος επικουρικής σύνταξης και επιτάχυνση της απονομής επικουρικών συντάξεων

Κατά την προηγούμενη τετραετία ο χρόνος έκδοσης απόφασης για κύριες συντάξεις μειώθηκε σημαντικά και πλέον αποδίδεται κύρια σύνταξη κατά μέσο όρο εντός δύο μηνών από την υποβολή της αίτησης. Σε συνέχεια της επιτυχημένης προσπάθειας επιτάχυνσης του συστήματος ενιαιοποιούνται πλέον οι προϋποθέσεις θεμελίωσης επικουρικής σύνταξης για δημόσιο και ιδιωτικό τομέα με τη συμπλήρωση 15 ετών επικουρικής ασφάλισης (4.500 ένσημα) είτε σε έναν φορέα είτε διαδοχικά.  Με τη διάταξη αυτή υπηρετείται  η ενοποίηση των κανόνων του ασφαλιστικού συστήματος για όλους με άμεση συνέπεια  την ένταξη των επικουρικών συντάξεων στο σύστημα fast track, ώστε οι εκκρεμείς επικουρικές συντάξεις, οι οποίες υπολογίζονται σήμερα περίπου στις 40.000, να μειωθούν σημαντικά σε σύντομο χρονικό διάστημα.

5) Απονομή για πρώτη φορά επιδόματος μητρότητας της ΔΥΠΑ σε αυτοαπασχολούμενες και αγρότισσες

Με την επέκταση του δικαιώματος ειδικής παροχής προστασίας μητρότητας στις αυτοαπασχολούμενες και τις αγρότισσες, ολοκληρώνεται η προσπάθεια προστασίας της μητρότητας για το σύνολο των ασφαλισμένων του e-ΕΦΚΑ, που ξεκίνησε η κυβέρνηση κατά την προηγούμενη τετραετία, με την επέκταση του 9μηνου στις μισθωτές του ιδιωτικού τομέα. Το δικαίωμα είναι μερικώς μεταβιβάσιμο και στον έτερο γονέα, ώστε να μπορούμε να αναφερόμαστε πλέον σε συνολική προστασία της γονεϊκότητας.

Ειδικότερα, με την προτεινόμενη διάταξη, όλες οι νέες μη μισθωτές, ασφαλιστικά ενήμερες μητέρες θα λαμβάνουν μηνιαίο επίδομα μητρότητας από τη ΔΥΠΑ ύψους €780 (κατώτατος μισθός) για 9 μήνες.

Επιπλέον, το επίδομα μητρότητας της ΔΥΠΑ θα λαμβάνουν και οι μισθωτές ασφαλισμένες, οι οποίες έως σήμερα αποκλείονταν λόγω διαφορετικών κανόνων των πρώην Ταμείων τους (π.χ. ασφαλισμένες π. ΤΑΥΤΕΚΩ, έμμισθες ασφαλισμένες π. ΕΤΑΑ).

Στόχος είναι η όσο το δυνατόν ευρύτερη προστασία της μητρότητας και η συμφιλίωση οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής, που συμβάλλει στην  αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος, σε ευθυγράμμιση με τις αντίστοιχες συνταγματικές διατάξεις.

6) Υγειονομική κάλυψη ανασφαλίστων με ενεργό ΑΜΚΑ

Με το ν. 4826/2021, επικαιροποιήθηκε το νομοθετικό πλαίσιο χορήγησης του ΑΜΚΑ, διαχωρίστηκαν τα στάδια έκδοσης και ενεργοποίησής του και εξορθολογίστηκε το καθεστώς του, μέσα από ηλεκτρονικές διασταυρώσεις, για λόγους αντιμετώπισης φαινομένων καταστρατήγησης. Με την προτεινόμενη ρύθμιση, η διάταξη για την υγειονομική κάλυψη ανασφάλιστων και ευάλωτων κοινωνικών ομάδων προσαρμόζεται στα νέα διακριτά στάδια έκδοσης και ενεργοποίησης του ΑΜΚΑ.

Ως προϋπόθεση για την παροχή δωρεάν υγειονομικής κάλυψης, ορίζεται πλέον η κατοχή ενεργού ΑΜΚΑ. Η πρόσβαση στα δημόσια νοσοκομεία και δομές υγείας για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη παραμένει ελεύθερη, όμως, σε περίπτωση μη ενεργού ΑΜΚΑ, η σχετική δαπάνη θα βαρύνει τον ασθενή, όπως ισχύει και τώρα για τους μη κατόχους ΑΜΚΑ.

7) Χρήση προπληρωμένης κάρτας για την πληρωμή της πλειοψηφίας των επιδομάτων της ΔΥΠΑ και του ΟΠΕΚΑ

Με την παρούσα διάταξη προβλέπεται η καταβολή της πλειοψηφίας των επιδομάτων της ΔΥΠΑ (όπως το τακτικό επίδομα ανεργίας) και του ΟΠΕΚΑ (όπως το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα, το επίδομα παιδιού, το επίδομα γέννησης) μέσω προπληρωμένης κάρτας, με όριο αναλήψεων μετρητών μέχρι το 50% του ποσού κάθε επιδόματος. Για τη χρήση της κάρτας και για το υπόλοιπο 50%, προβλέπεται η παροχή κινήτρων κατά τα πρότυπα της φορολοταρίας της ΑΑΔΕ  (κοινό έργο με το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας ενταγμένο στο Ταμείο Ανάκαμψης). Με αυτόν τον τρόπο απλοποιείται η διαδικασία πληρωμής από διαφορετικούς φορείς και αυξάνονται οι ηλεκτρονικές συναλλαγές προς όφελος των δημοσίων εσόδων. Σημειώνεται πως από την καταβολή μέσω προπληρωμένης κάρτας υπάρχουν ορισμένες εξαιρέσεις, με κυριότερη τα αναπηρικά επιδόματα και το επίδομα ενοικίου.

 

ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΑ ΣΤΙΣ ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ & ΔΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΔΙΚΑΙΩΣΕΙΣ

Ελάχιστοι από τους 350.000 συνταξιούχους που δικαιώθηκαν από το ΣτΕ – και είχαν ασκήσει αγωγές μέχρι 31/7/2020 – δεν έχουν πληρωθεί παρά τις θετικές δικαστικές αποφάσεις. Και αυτό γιατί ο ΕΦΚΑ προσφεύγει σε δεύτερο βαθμό εκδίκασης ενώ σε πολλές περιπτώσεις ζητεί την αναβολή των υποθέσεων.

Σύμφωνα με το διατακτικό των αποφάσεων του ΣτΕ, τα αναδρομικά για δημοσιονομικούς λόγους, ενώ τα δικαιούνται όλοι οι συνταξιούχοι, πρέπει να τα λάβουν μόνον όσοι εξ αυτών άσκησαν αγωγή έως 31/7/2020, όταν δηλαδή δημοσιεύθηκε ο νόμος Βρούτση 4714/2020, που απαγόρευε τη διεκδίκηση μετά την έκδοσή του. Ωστόσο, παραμένουν σε ισχύ οι προηγούμενες αποφάσεις του ίδιου δικαστηρίου (2287- 2288/2015, 1890-1891/2019) με τις οποίες προβλεπόταν η αναδρομική καταβολή του 11μήνου 2015-2016 για τις περικοπές των μνημονιακών νόμων 4051/2012 και 4093/2012.

Τα αναδρομικά που επιδίκασε αμετάκλητα το ΣτΕ (με την περσινή απόφασή του) σε όσους συνταξιούχους κατέθεσαν αγωγές έως τις 31/7/2020 αφορούν:

-Μειώσεις επικουρικών συντάξεων και επιδομάτων εορτών και θέρους επικουρικών συντάξεων της περιόδου Ιουνίου 2015 – Μαΐου 2016.

Επιδόματα εορτών και θέρους κύριων συντάξεων της περιόδου Ιουνίου 2015 – Μαΐου 2016.

-Τόκους (6% έως τον Απρίλιο του 2019 και 3% στη συνέχεια) επί των ποσών που επεστράφησαν στις κύριες συντάξεις και επί των ποσών που θα πάρουν τώρα για τις επικουρικές και τα επιδόματα εορτών και θέρους.

Πάντως επισημαίνεται ότι οι συνταξιούχοι διεκδικούν και περιμένουν τη χορήγηση σε όλους των αναδρομικών που αφορούν τις περικοπές σε δώρα και επικουρικές συντάξεις για το 11μηνο Ιούνιος 2015 – Μάιος 2016.

Ουσιαστικά, πρόκειται για 800 ευρώ σε κάθε συνταξιούχο εκείνης της περιόδου (200 ευρώ επίδομα αδείας για το καλοκαίρι του 2015, 400 ευρώ δώρο Χριστουγέννων 2015 και 200 ευρώ Δώρο Πάσχα 2016), συν τις διαφορές από τις επικουρικές συντάξεις. Να σημειωθεί ότι όσοι συνταξιούχοι είχαν καταθέσει αγωγές για τα αναδρομικά εκείνης της περιόδου στα δικαστήρια -ακόμα και όσες εκκρεμούν- δικαιώνονται.

Επανέρχονται τελος, στο τραπέζι των κυβερνητικών αποφάσεων τα αναδρομικά που περιμένουν περίπου 1,5 εκατ. συνταξιούχοι από ένα 11μηνο αντισυνταγματικών περικοπών σε επικουρικές και Δώρα και από 23 μήνες μειώσεων από την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) όσον αφορά στους συνταξιούχους του Δημοσίου.

Τα ποσά των επιστροφών φτάνουν έως 4.000 ευρώ για τις επικουρικές και έως 6.500 ευρώ όσον αφορά στην ΕΑΣ για τους συνταξιούχους του Δημοσίου.

Ο δε συνολικός λογαριασμός στην περίπτωση που αποδοθούν στο ακέραιο τα ποσά υπολογίζεται στα 2,3 δισ. ευρώ και εκ προοιμίου είναι απαγορευτικός για τις αντοχές του Προϋπολογισμού. Ωστόσο, δεδομένου ότι οι διεκδικήσεις για τα αναδρομικά χωρίζονται σε όσους έχουν ασκήσει προσφυγές και σε όσους δεν προέβησαν σε ένδικα μέσα, το κόστος μπορεί να πέσει στο μισό ή και στο 1/3, ανάλογα με το σενάριο που θα επεξεργαστεί η κυβέρνηση.

Οσοι μείνουν εκτός επειδή δεν έχουν κάνει προσφυγή, παρότι δικαιούνται αναδρομικά επειδή έχουν τις ίδιες περικοπές με όσους άσκησαν προσφυγή, είναι πιθανό να πάρουν ένα εφάπαξ ποσό και όχι όλο το ποσό που θα έπαιρναν αν έκαναν αγωγή στο κράτος για τα κομμένα Δώρα και τις επικουρικές.

Το «παράθυρο» για μια συνολική διευθέτηση της εκκρεμότητας αυτής άνοιξε η πρόσφατη απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τους δικαστές με την οποία εντέλλεται η κυβέρνηση να αποκαταστήσει τις συντάξεις των δικαστών ακυρώνοντας τις περικοπές που κρίθηκαν αντισυνταγματικές και επαναφέροντας τις συντάξεις, δηλαδή αυξάνοντάς τες, στα επίπεδα που ήταν πριν από τις μειώσεις και ειδικότερα στα επίπεδα πριν από το 2012.

Ηδη το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται μια νομοθετική ρύθμιση για τις συντάξεις των δικαστών που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την αύξηση των ποσοστών αναπλήρωσης του νόμου 4387/2016, όπως αυτά μεταβλήθηκαν (επί τα βελτίω) με τον νόμο 4670/2020, προκειμένου από εδώ και στο εξής οι συντάξεις των δικαστών να αντιστοιχούν στο 70% ή και στο 80% του μισθού που λαμβάνουν πριν από τη συνταξιοδότηση.

Η ρύθμιση αυτή, ακόμη και αν δεν αναφέρει ούτε λέξη για τα αναδρομικά που διεκδικεί και περιμένει η πλειονότητα των απλών συνταξιούχων, αποτελεί τη θρυαλλίδα για να επανέλθει με ένταση στο προσκήνιο όλο το ζήτημα των αναδρομικών και, κυρίως, το πώς θα μπορούσε να κλείσει αυτή η εκκρεμότητα που επιλύθηκε μόνον ως προς την απόδοση αναδρομικών στις κύριες συντάξεις και όχι στις επικουρικές όπως και στα Δώρα.

Στο τραπέζι

Το σχέδιο της κυβέρνησης είναι να επαναληφθεί η ίδια διαδικασία με τα αναδρομικά στις κύριες συντάξεις, αλλά η πληρωμή να γίνει είτε σε πολλές δόσεις είτε και με μια εφάπαξ πληρωμή για όσους δεν έχουν κάνει προσφυγή.

Οι οριστικές αποφάσεις θα πρέπει να αναμένονται εντός του 2024 και ανάλογα με τον τρόπο που θα γίνει η αποκατάσταση των συντάξεων για τους δικαστές.

Τα σενάρια πληρωμών για τα αναδρομικά, σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιεύει ο Ελεύθερος Τύπος της Κυριακής, περιλαμβάνουν:

1) Να ψηφιστεί νομοθετική ρύθμιση για να πληρωθούν τα αναδρομικά στους συνταξιούχους που έχουν καταθέσει αγωγές και μέχρι στιγμής όλες οι αποφάσεις τούς δικαιώνουν. Με αυτό το σενάριο θα πάρουν επιστροφές έως και 4.000 ευρώ από περικοπές επικουρικών συντάξεων και Δώρων περίπου 350.000 συνταξιούχοι από όλα τα Ταμεία, οι οποίοι κατέθεσαν αγωγές έως τον Ιούλιο του 2020. Το κόστος των επιστροφών σε αυτήν την περίπτωση είναι μικρό, περίπου στα 750 εκατ. ευρώ. Με αυτόν τον τρόπο τερματίζονται όλες οι εκκρεμείς δίκες, σταματά η ταλαιπωρία και οι δικαιούχοι παίρνουν τα χρήματά τους, χωρίς να περιμένουν πότε θα πάρουν σειρά για να δικαστεί η αγωγή τους.

2) Να επιστραφούν αναδρομικά με νομοθετική ρύθμιση σε όλους τους συνταξιούχους που είχαν περικοπές σε επικουρικές συντάξεις, Δώρα επικουρικής, Δώρα κύριας σύνταξης και μειώσεις από την ΕΑΣ όσον αφορά στους συνταξιούχους του Δημοσίου. Αυτό σημαίνει ότι θα πάρουν επιστροφές και όσοι δεν έκαναν αγωγές. Στην περίπτωση αυτή οι δικαιούχοι φτάνουν στο 1,5 εκατ. συνταξιούχους και το κόστος των αναδρομικών διαμορφώνεται σε 2,3 δισ. ευρώ. Το ποσό είναι απαγορευτικό και θα μπορούσε να δοθεί σε 5 ή 6 ετήσιες δόσεις από το 2024 έως και το 2029.

3) Να επιστραφούν αναδρομικά σε όσους έχουν καταθέσει αγωγές και σε όσους δεν έχουν καταθέσει να δοθεί ένα εφάπαξ ποσό ίσο με το Δώρο που είχαν στην κύρια σύνταξη με πλαφόν έως τα 800 ευρώ. Το κόστος της πρότασης ανέρχεται περίπου σε 1,6 δισ. ευρώ και μπορεί να περιλαμβάνει τόσο τις επικουρικές όσο και την επιστροφή της ΕΑΣ για το Δημόσιο.

Ποιοι πάνε στο ταμείο για πληρωμή

Ηδη, στις αρμόδιες υπηρεσίες του ΕΦΚΑ, βρίσκονται προς εκτέλεση δικαστικές αποφάσεις για 3.596 συνταξιούχους του Δημοσίου που δικαιώθηκαν με προσφυγές τους για αναδρομικά από την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ).

Οι συνταξιούχοι που είχαν εγείρει τις αξιώσεις τους για τη διακοπή της κράτησης πριν κριθεί αντισυνταγματική με την αρχική απόφαση 244 του Ελεγκτικού Συνεδρίου δικαιούνται αναδρομικά έως και 5 ετών, ενώ όσοι προέβησαν σε αγωγές μετά την απόφαση δικαιούνται αναδρομικά για 23 μήνες από Φεβρουάριο 2027 έως και Δεκέμβριο 2018.

Στη λίστα πληρωμών που έχουν οι υπηρεσίες του ΕΦΚΑ περιλαμβάνονται αποφάσεις για αναδρομικά ΕΑΣ με αγωγές πριν από το 2017. Οι επιστροφές φτάνουν ή και ξεπερνούν τις 6.500 ευρώ ανάλογα με την ημερομηνία των αγωγών.

Από τους 3.596 συνταξιούχους στους οποίους έχουν αρχίσει να καταβάλλονται αναδρομικά οι 2.500 έχουν επιστροφές κρατήσεων μόνο από την ΕΑΣ και οι υπόλοιποι 1.100 έχουν επιστροφές από τον επανυπολογισμό των συντάξεών τους με τα ειδικά μισθολόγια που ήταν σε ισχύ έως τον Ιούλιο του 2012 και από αναδρομικά για άλλες περικοπές (π.χ. επιδομάτων).

Πληρωμές αναδρομικών από τον ΕΦΚΑ γίνονται και για επικουρικές συντάξεις όπως και για Δώρα αλλά με αργούς ρυθμούς, γιατί αφενός καθυστερεί η εκδίκαση των υποθέσεων και αφετέρου ο ΕΦΚΑ σε πολλές δίκες δεν παρίσταται, με αποτέλεσμα να αναβάλλονται.

Στις αποφάσεις όμως που παίρνουν οι συνταξιούχοι δικαιώνονται πλήρως, και μάλιστα ο ΕΦΚΑ αποφεύγει να τις προσβάλει στο Εφετείο γνωρίζοντας ότι δεν θα τις ανατρέψει, οπότε δίδει εντολή για άμεση πληρωμή.

Τα επιδικασθέντα αναδρομικά πληρώνονται και με τόκους 3, 4 ή και 5 ετών. Για αναδρομικά 1.000 ευρώ οι τόκοι ανέρχονται περίπου στα 400 ευρώ, ενώ για αναδρομικά 4.000 ή 8.000 ευρώ οι τόκοι φτάνουν και τις 2.000 ευρώ.

Επιστροφές έως 4.004€ στις επικουρικές και έως 6.486€ από την ΕΑΣ

Τα αναδρομικά αφορούν τους παλαιούς πριν από τον Μάιο του 2016 συνταξιούχους, γιατί το Συμβούλιο της Επικρατείας προσδιόρισε τους δικαιούχους στο διάστημα Ιουνίου 2015-Μαΐου 2016, επειδή από τον Μάιο του 2016 και μετά οι μειώσεις ενσωματώθηκαν στις επανυπολογισμένες συντάξεις και θεωρήθηκαν… συνταγματικές.

Σύμφωνα με τους πίνακες που επεξεργάστηκε και δημοσιεύει ο «Ε.Τ.» της Κυριακής, για τους συνταξιούχους ΔΕΚΟ, Δημοσίου και άλλων φορέων τα αναδρομικά 11μήνου διαμορφώνονται ως εξής:

*Συνταξιούχοι ΔΕΚΟ ή τράπεζας, ανάλογα με το ποσό της επικουρικής, δικαιούνται αναδρομικά έως 4.004 ευρώ.

*Συνταξιούχοι Δημοσίου, ανάλογα με το ποσό της επικουρικής, δικαιούνται αναδρομικά έως 2.820 ευρώ.

*Συνταξιούχοι ΙΚΑ, ανάλογα με το ποσό της επικουρικής, δικαιούνται αναδρομικά έως 2.372 ευρώ.

* Συνταξιούχοι από άλλα Ταμεία (Δικηγόρων, Μηχανικών, Εμποροϋπαλλήλων, Αρτοποιών κ.λπ.), ανάλογα με το ποσό της επικουρικής, δικαιούνται αναδρομικά έως 2.387 ευρώ.

*Συνταξιούχοι ΝΑΤ, ανάλογα με το ποσό της επικουρικής, δικαιούνται αναδρομικά έως 1.985 ευρώ.

Ως προς το Δημόσιο οι συνταξιούχοι με κύρια σύνταξη (μικτά) ή άθροισμα κύριων συντάξεων πάνω από 1.400 ευρώ δικαιούνται αναδρομικά από την επιστροφή της ΕΑΣ για το διάστημα Φεβρουαρίου 2017-Δεκεμβρίου 2018 από 575 ευρώ για τις χαμηλές συντάξεις έως 6.486 ευρώ για τις υψηλές συντάξεις.

 

Επίδομα προσωπικής διαφοράς: Μπαίνουν δύο «κόφτες» - Ποιοι αναμένεται να το χάσουν

 

«Κλειδί» η προσωπική διαφορά άνω των 10 ευρώ – Το ύψος του επιδόματος - Δείτε παραδείγματα

Μια νέα προϋπόθεση θεσπίστηκε για την καταβολή του επιδόματος προσωπικής διαφοράς σε 750.000 συνταξιούχους τον Δεκέμβριο, κατά τη διάρκεια της σημερινής σύσκεψης του οικονομικού επιτελείου. Σύμφωνα με τη διάταξη που θα ενταχθεί σε επόμενο νομοσχέδιο, για να καταστούν οι συνταξιούχοι δικαιούχοι του επιδόματος, θα πρέπει η προσωπική τους διαφορά να είναι μεγαλύτερη από 10 ευρώ. Αν είναι ισόποση η μικρότερη, τότε μπαίνουν στον κύκλο των αυξήσεων για το 2024 3% έως 3,5%

Ο δεύτερος «κόφτης» που ίσχυε και πέρυσι για να πάρουν το επίδομα είναι το άθροισμα των συντάξεων τους να μην υπερβαίνει τα 1.600 ευρώ.

Ειδικότερα, το επίδομα θα καταβληθεί τον Δεκέμβριο σε 350.000 λιγότερους συνταξιούχους (750.000 φέτος -1.112.000 συνταξιούχους πέρυσι) κάτι που σημαίνει ότι αυτό το πλήθος κατάφερε να μηδενίσει την προσωπική διαφορά και να ανοίξει την πόρτα στις αυξήσεις.

Το ύψος του επιδόματος

Υπενθυμίζουμε ότι το επίδομα είναι χαμηλότερο (100,150 και 200 ευρώ) από πέρυσι που ανερχόταν σε 200, 250 και 300 ευρώ, αφού μικρότερη θα είναι και η αύξηση των συντάξεων.

Ειδικότερα, για άθροισμα συντάξεων έως 700 ευρώ θα καταβληθεί επίδομα 200 ευρώ, για 701 έως 1100 ευρώ σύνταξη επίδομα 150 ευρώ και για άθροισμα συντάξεων από 1.101 έως 1.600 ευρώ επίδομα 100 ευρώ.

Για παράδειγμα, συνταξιούχος με σύνταξη 700 ευρώ που δεν δικαιούνται αύξηση λόγω προσωπικής διαφοράς θα λάβει επίδομα 200 ευρώ. Συνταξιούχος με σύνταξη 1.500 ευρώ που δεν δικαιούνται αύξηση λόγω προσωπικής διαφοράς θα λάβει επίδομα ύψους 100 ευρώ.

Όσοι δεν πάρουν αυξήσεις στο χέρι, εκτός από το επίδομα προσωπικής διαφοράς, θα μπορέσουν να απομειώσουν την προσωπική τους διαφορά λογιστικά ώστε τα επόμενα χρόνια να προσδοκούν πραγματικές αυξήσεις στο χέρι.

ΣτΕ: «Στοπ» σε 16.000 συνταξιούχους του e-ΕΦΚΑ – Διεκδικούσαν αναδρομικά διαφορές από επικουρικές συντάξεις και επιδόματα

«Στοπ» του ΣτΕ σε 16.000 συνταξιούχους του e-ΕΦΚΑ που διεκδικούσαν αναδρομικά διαφορές επικουρικών συντάξεων και δώρων-επιδόματων από το 2016 και μετά.

Σύμφωνα με τους συμβούλους Επικρατείας ο «νόμος Κατρούγκαλου» δεν περιλαμβάνει καμία πρόβλεψη για την αναδρομική καταβολή των επικουρικών συντάξεων και των δώρων Χριστουγέννων, Πάσχα και θερινής άδειας.

Το Ά τμήμα του Ανώτατου Δικαστηρίου με την υπ´αριθμόν 1342/2023 πιλοτική απόφασή του έκρινε ότι στο «νόμο Κατρούγκαλου» που ψηφίστηκε τον Μάιο του 2016 δεν υπάρχει πρόβλεψη για την αναδρομική καταβολή των παραπάνω διαφορών και επιδομάτων.

Ειδικότερα, στο σκεπτικό της απόφασης αναφέρεται μεταξύ άλλων πως «δεν καταβάλλονται, στο πλαίσιο των ρυθμίσεων του συνταξιοδοτικού συστήματος του ν. 4387/2016, τα δώρα εορτών Χριστουγέννων και Πάσχα και το επίδομα αδείας που είχαν καταργηθεί με το άρθρο πρώτο του ν. 4093/2012 και των οποίων η κατάργηση κρίθηκε αντισυνταγματική με τις 2287-2288/2015 αποφάσεις της Ολομέλεια του ΣτΕ », καθώς, «δεν υφίσταται αγώγιμη αξίωση για τις παροχές αυτές για τον μετά την 12.5.2016 χρόνο» όταν και άρχισε να ισχύει ο νόμος 4387/2016 . Επισημαίνεται δε, ότι «το ακυρωτικό αποτέλεσμα των 1889-1891/2019 αποφάσεων του Δικαστηρίου δεν επάγεται ως συνέπεια να καθίστανται αγώγιμες αξιώσεις κατά του Ε.Τ.Ε.Α.Ε.Π. (ήδη e-Ε.Φ.Κ.Α.) των παλαιών συνταξιούχων για την καταβολή αποζημίωσης ισόποσης με το επίδομα αδείας και τα δώρα εορτών για τον μετά την ισχύ του ν. 4387/2016 χρόνο, ανεξάρτητα αν οι αξιώσεις αυτές επιδιώκονται με αγωγές ασκηθείσες πριν ή μετά τις 4.10.2019».

Η 7μελης σύνθεση του Α΄ Τμήμα του ΣτΕ με πρόεδρο την αντιπρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου Σπυρίδουλα Χρυσικοπούλου και εισηγητή τον σύμβουλο επικρατείας Νικόλαο Σκαρβέλη εξέδωσε  την υπ΄  αριθμ. 1342/2023 πιλοτική απόφασή του με την οποία κρίθηκε ότι «δεν καταβάλλονται, στο πλαίσιο των ρυθμίσεων του συνταξιοδοτικού συστήματος του ν. 4387/2016, τα δώρα εορτών Χριστουγέννων και Πάσχα και το επίδομα αδείας που είχαν καταργηθεί με το άρθρο πρώτο   του ν. 4093/2012 και των οποίων η κατάργηση κρίθηκε αντισυνταγματική με τις 2287-2288/2015 αποφάσεις της Ολομέλεια του Σ.τ.Ε.». Και δεν καταβάλλονται τα δώρα καθώς «δεν υφίσταται αγώγιμη αξίωση για τις παροχές αυτές για τον μετά την 12.5.2016 χρόνο» για τον μετά την ισχύ του ν. 4387/2016 χρόνο.

Διευκρινίζεται μάλιστα από τους συμβούλους Επικρατείας, ότι «δεν προβλέπονται υπό το νέο ασφαλιστικό σύστημα του ν. 4387/2016 από 12.5.2016 και εφεξής ούτε καταβάλλονται κατά τον, κατά τις διατάξεις του νόμου αυτού, επανυπολογισμό των συντάξεων των παλαιών συνταξιούχων».

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι προσφεύγοντες από την πλευρά τους υποστήριζαν ότι οι περικοπές είναι αντίθετες σε πλειάδα συνταγματικών διατάξεων και στο άρθρο 1 του πρόσθετου πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ). Ακόμη, υποστήριζαν ότι τα τρία δώρα-επιδόματα δεν έχουν καταργηθεί και παράνομα  έγιναν οι περικοπές των επικουρικών συντάξεων τους.

 

Τι αλλάζει στα όρια ηλικίας για τα προγράμματα της ΔΥΠΑ

 

Αλλαγές στα προγράμματα απασχόλησης της ΔΥΠΑ προβλέπονται για τους μακροχρόνια ανέργους.

Ειδικότερα, αυξάνεται μέχρι τα 74 έτη, το όριο ηλικίας, βάσει του οποίου θα μπορούν να εντάσσονται σε προγράμματα απασχόλησης της ΔΥΠΑ όσοι δεν καταφέραν νωρίτερα να θεμελιώσουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα.

Σύμφωνα με διάταξη του νομοσχεδίου του υπουργείου Οικονομικών, επισημαίνεται, ότι με αυτόν τον τρόπο οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να συμπληρώσουν τον απαιτούμενο συντάξιμο χρόνο, ώστε να καταφέρουν να βγουν στη σύνταξη.

Ακόμη σύμφωνα με την ίδια διάταξη θα επιτρέπεται η ένταξη ανέργων σε προγράμματα απασχόλησης της ΔΥΠΑ, ηλικίας 55 – 67 ετών, για την απασχόλησή τους στο δημόσιο τομέα.

Πιο συγκεκριμένα όπως αναφέρεται στο ΦΕΚ:

α) καταργείται η προϋπόθεση της μακροχρόνιας ανεργίας,

β) απαιτείται αναφορά στο Ψηφιακό Μητρώο της Δ.ΥΠ.Α., και όχι στα μητρώα του Οργανισμού Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού (Ο.Α.Ε.Δ.),

και γ) αλλάζουν οι ηλικιακές προϋποθέσεις και πλέον τα προγράμματα θα απευθύνονται και σε ανέργους από 67 ως 74 ετών που δεν έχουν συμπληρώσει τον απαιτούμενο συντάξιμο χρόνο για θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος.

Συγκεκριμένα ορίζεται ότι με κοινή απόφαση των Υπουργών Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Οικονομικών και Εσωτερικών, μετά από γνώμη του Διοικητικού Συμβουλίου της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (Δ.ΥΠ.Α.), είναι δυνατή η ένταξη ανέργων, εγγεγραμμένων στο Ψηφιακό Μητρώο της Δ.ΥΠ.Α., ηλικίας πενήντα πέντε (55) έως εξήντα επτά (67) ετών, σε προγράμματα που καταρτίζονται από τη Δ.ΥΠ.Α., για την απασχόλησή τους στον δημόσιο τομέα, όπως αυτός ορίζεται στην περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α’ 143), κατά παρέκκλιση των παρ. 1 και 2 του άρθρου 2 του ν. 4765/2021 (Α’ 6).

Με την ίδια απόφαση δύνανται να καθορίζονται οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες είναι δυνατή η εφαρμογή του παρόντος σε ανέργους ηλικίας άνω των εξήντα επτά (67) και έως εβδομήντα τεσσάρων (74) ετών, που δεν έχουν συμπληρώσει τον απαιτούμενο συντάξιμο χρόνο για θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος, και να ορίζονται οι όροι, οι προϋποθέσεις, η χρηματοδότηση και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για την υλοποίηση του προγράμματος.

Τα εν λόγω προγράμματα αφορούν θέσεις σε Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.), αποκεντρωμένες Υπηρεσίες των φορέων Κεντρικής Διοίκησης, επιχειρήσεις Δήμων και Περιφερειών, επιχειρήσεις, φορείς και οργανισμοί του δημοσίου τομέα που ασκούν τακτικά οικονομική δραστηριότητα, καθώς και οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου και δευτέρου βαθμού που ασκούν οικονομική δραστηριότητα.

Η διάρκεια του προγράμματος είναι 12 μήνες, με δυνατότητα επέκτασης για άλλους 12 μήνες και το ποσό της μηνιαίας επιχορήγησης μισθού και ασφαλιστικών εισφορών ανέρχεται στο 75% του μισθού και των ασφαλιστικών εισφορών έως τα 750 ευρώ μηνιαία.

• Οι δικαιούχοι υποβάλουν ηλεκτρονικά αίτηση συμμετοχής και εντολή κενής θέσης και προσδιορίζουν την ειδικότητα και το εκπαιδευτικό επίπεδο της θέσης
•  Η Δ.ΥΠ.Α επιβεβαιώνει ότι ο δικαιούχος πληροί τις προϋποθέσεις
• Οι εργασιακοί σύμβουλοι της Δ.ΥΠ.Α υποδεικνύουν στον δικαιούχο υποψηφίους σύμφωνα με τα απαιτούμενα προσόντα της κενής θέσης, με σειρά προτεραιότητας βάσει του αριθμού των μηνών μακροχρόνιας ανεργίας
• Ο δικαιούχος επιλέγει μεταξύ των υποψηφίων και προσλαμβάνει τον άνεργο.

Σημειώνεται ότι οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να είναι Έλληνες πολίτες, πολίτες κρατών-μελών της Ε.Ε., Βορειοηπειρώτες, ομογενείς και ομογενείς που προέρχονται από την Κωνσταντινούπολη και από τα νησιά Ίμβρο και Τένεδο, ή ομογενείς εξ Αιγύπτου, χωρίς να απαιτείται πιστοποιητικό ελληνικής ιθαγένειας ούτε η συμπλήρωση ενός (1) έτους από την απόκτηση αυτής, υπό την προϋπόθεση ότι η ιδιότητά τους ως Ελλήνων κατά το γένος και τη συνείδηση αποδεικνύεται με άλλους τρόπους (ν.δ. 3832/1958) και να μην έχουν καταδικαστεί για κακούργημα και σε οποιαδήποτε ποινή για κλοπή,υπεξαίρεση (κοινή ή στην υπηρεσία), απάτη, εκβίαση, πλαστογραφία, απιστία δικηγόρου, δωροδοκία, καθώς και για οποιοδήποτε έγκλημα κατά της γενετήσιας ελευθερίας ή έγκλημα οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής.

Συντάξεις 2023: Τι ισχύει για εισφορές, όρια ηλικίας, ποσά

Κομβική αλλαγή αποτελεί η αύξηση των συντάξεων μετά από 12 χρόνια που θα καταβληθεί στο τέλος Ιανουαρίου.

Υπό εξέταση βρίσκονται οι αυξήσεις στις εισφορές των ελεύθερων επαγγελματιών λόγω πληθωρισμού.

Νέα αυξημένα όρια ηλικία θα ισχύσουν για τους δημοσίους υπαλλήλους που θέλουν να αποχωρήσουν με μειωμένη σύνταξη ενώ οι Στρατιωτικοί αποκτούν το δικαίωμα εξαγοράς της «μάχιμης» πενταετίας».

Aναλυτικότερα οι δέκα σημαντικότερες αλλαγές στο ασφαλιστικό το 2023 είναι οι εξής:

1. Αυξήσεις των ορίων ηλικίας
Κατά ένα εξάμηνο επιβαρύνονται στις περισσότερες περιπτώσεις οι λίγες χιλιάδες πλέον ασφαλισμένοι που μπορούν ακόμα να συνταξιοδοτηθούν πριν από τα 62 με τα μεταβατικά όρια ηλικίας.

Για παράδειγμα ασφαλισμένος στον ιδιωτικό και ευρύτερο δημόσιο τομέα που συμπλήρωσε τα 58 έτη το 2021 ,θα συνταξιοδοτηθεί το 2023 στα 61.5  Ασφαλισμένος στο δημόσιο με 35ετια που συμπλήρωσε τα 58 έτη το 2020, το 2023 θα συνταξιοδοτηθεί στα 61. Αν τα συμπλήρωσε το 2021 θα συνταξιοδοτηθεί στα 61.5.  Ασφαλισμένη μητέρα ανηλίκου που συμπλήρωσε τα 50 το 2016 , μπορεί να συνταξιοδοτηθεί το 2023 σε ηλικία 56 ετών και 9 μηνών.

Για παράδειγμα:

Μισθωτός του ΙΚΑ συμπλήρωσε τις 10.500 ημέρες το 2011 και έχει γεννηθεί τον 2/1962. Έκλεισε επομένως τον 2/2020 τα 58 και το όριο ηλικίας διαμορφώθηκε στα 61. Θα μπορεί να συνταξιοδοτηθεί το 2023 ενώ το δικαίωμα αυτό διατηρεί και στο μέλλον.

Για τους ασφαλισμένους του ΙΚΑ στα βαρέα που κατοχυρώνουν δικαίωμα με 7.500 ημέρες ασφάλισης στο καθεστώς των βαρέων και με συμπληρωμένες ακόμη και με εξαγορά πλασματικών ετών τις 10.500 ημέρες ασφάλισης συνολικά η δυνατότητα εξόδου δίνεται για το 60ο τους έτος για μειωμένη σύνταξη και το 62ο για πλήρη. Η μείωση στην επιλογή της μειωμένης στα 60 είναι 46 € σε σύγκριση με την αντίστοιχη πλήρη.

Ειδικότερα, στο δημόσιο από την 1/1/2023 το όριο ηλικίας για τις πρόωρες / μειωμένες συντάξεις  εναρμονίζεται με το γενικό όριο ηλικίας και είναι πλέον το 62ο έτος. Θα πρέπει να τονιστεί πως όσοι κατοχύρωσαν συνταξιοδοτικό δικαίωμα έως την 31/12/2022 μπορούν να ασκήσουν αυτό το δικαίωμα οποτεδήποτε στο μέλλον χωρίς να εγκλωβίζονται ή να επηρεάζονται από τον ερχομό του νέου έτους

2. Αύξηση εισφορών για τους ελεύθερους επαγγελματίες
Από την 1/1/2023 αυξάνονται οι εισφορές για περίπου 1,8 εκ. αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες  ισόποσα με τον πληθωρισμό κάτι που σημαίνει ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια πιθανή αύξηση εισφορών κατά 9.9%.

Έτσι στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία, η εισφορά από 210 ευρώ θα αυξηθεί στα 230. Μετά τις έντονες διαμαρτυρίες των φορέων των μη μισθωτών, το οικονομικό επιτελείο εξετάζει το ενδεχόμενο να καταργήσει την εισφορά 10 ευρώ υπέρ ανεργίας που καταβάλλουν οι ελεύθεροι επαγγελματίες προκειμένου να ελαφρύνει τη συνολική παρακράτηση.

3. Μείωση κατά 1% της εισφοράς υπέρ εφάπαξ ΤΠΔΥ
Από την 1/1/2023 οι δημόσιοι υπάλληλοι θα δουν αύξηση των καθαρών αποδοχών τους μέσω της κατάργησης της ειδικής εισφοράς 1% των ασφαλισμένων του Ταμείου Πρόνοιας Δημοσίων Υπαλλήλων. Η κατάργηση της εισφοράς δεν επηρεάζει το ύψος του εφάπαξ. Η ωφέλεια μπορεί να φτάσει τα 110 ευρώ τον χρόνο περίπου για τον νεοπροσλαμβανόμενο και περίπου 590 ευρώ τον χρόνο για τα ανώτατα μισθολογικά κλιμάκια. Επίσης από  την 1/1/2023 μονιμοποιούνται  οι μειώσεις των συνεισπρατόμενων ασφαλιστικών εισφορών που είχαν ξεκινήσει ως προσωρινό μέτρο από την 1/1/2021.

4. Αυξήσεις στις συντάξεις
Από την 1/1/2023  οι συνταξιούχοι θα δουν αύξηση στις κύριες συντάξεις τους μετά από 12 χρόνια. Η εν λόγω αύξηση υπολογίζεται με το μέσο όρο αύξησης του ΑΕΠ σε συνδυασμό με τη μεταβολή του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή του προηγούμενου έτους και θα είναι της τάξης του 7,75%.

Βέβαια όσοι είχαν συνταξιοδοτηθεί πριν από τον 5/2016 και κατόπιν του επαναϋπολογισμού της σύνταξής τους λαμβάνουν μεγάλο ποσό προσωπικής διαφοράς, σε αυτήν την περίπτωση η αύξηση θα απορροφηθεί από την προσωπική διαφορά με αποτέλεσμα να είναι μόνο «λογιστική» και να μην φανεί σε πραγματικά χρήματα στο πορτοφόλι του συνταξιούχου. Με αυτόν τον τρόπο θα δημιουργηθούν 4 κατηγορίες αυξήσεων ανάλογα με το ποσό που θα λάβουν ή δεν θα λάβουν από την αύξηση.

Συγκεκριμένα, Θα λάβουν πραγματική αύξηση:

Συνταξιούχοι μετά την 12/5/2016
Συνταξιούχοι πριν την 12/5/2016 που δεν έχουν προσωπική διαφορά
Συνταξιούχοι πριν την 12/5/2016 που έχουν μικρή προσωπική διαφορά που θα υπερκαλυφθεί από την αύξηση

Θα λάβουν «λογιστική» αύξηση:

Συνταξιούχοι πριν την 12/5/2016 που έχουν μεγάλη προσωπική διαφορά που θα υπερκαλύψει την αύξηση

5. Εθνική και ανταποδοτική σύνταξη
Από την 1/1/2023 η Εθνική Σύνταξη θα αυξηθεί κατά 7,75% και θα διαμορφωθεί στα 413,76 €. Είναι αυτονόητο ότι τυχόν περικοπές στην Εθνική Σύνταξη που αφορούν τα έτη παραμονής στην Ελλάδα (ως 40), τα έτη ασφάλισης (λιγότερα από 20) ή την περικοπή λόγω πρόωρης σύνταξης (μειωμένη σύνταξη) εφαρμόζονται κανονικά επί του νέου ποσού Εθνικής Σύνταξης.

Παράλληλα η ανταποδοτική σύνταξη για όσους αποχωρήσουν από την 1/1/2023, θα αυξηθεί με βάση τη μεταβολή του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή του 2022. Έτσι όποιος συνταξιοδοτηθεί από την 1/1/2023 πρόκειται να δει το τμήμα της σύνταξης που αφορά την Ανταποδοτική Σύνταξη προσαυξημένο κατά περίπου 9 %.

6. Αυξήσεις στα κατώτατα και ανώτατα όρια
Από την 1/1/2023 μέσω της αύξησης της Εθνικής Σύνταξης πρόκειται να αυξηθεί και η κατώτατη σύνταξη λόγω θανάτου ασφαλισμένου / συνταξιούχου που δικαιούνται ο / η επιζών σύζυγος και τα τέκνα.

Έτσι στις περιπτώσεις θανάτου και μεταβίβασης σύνταξης από  την 1/1/2023 η κατώτατη σύνταξη θα αντιστοιχεί σε 413,76 €. Την ίδια ώρα αυξάνεται και η ανώτατη σύνταξη η οποία διαμορφώνεται πλέον στις 4.965,12 €. Επίσης η σύνταξη των ανασφάλιστων υπερήλικων από την 1/1/2023 διαμορφώνεται στα 387,9 €.

7. Κατάργηση της φορολογικής Ειδικής Εισφοράς Αλληλεγγύης
Από την 1/1/2023 καταργείται η φορολογική επιβάρυνση της Ειδικής Εισφοράς Αλληλεγγύης η οποία υπολογίζεται  κλιμακωτά σε όλα τα εισοδήματα άνω των 12.000 ευρώ με συντελεστές από 2,2% έως 10%. Η κατάργηση της εν λόγω εισφοράς θα επηρεάσει κυρίως τα υψηλότερα κλιμάκια συντάξεων (άνω των 1.000 € / μήνας) και το όφελος θα είναι από 22 έως 700 περίπου ευρώ σε ετήσια βάση.

8. Δυνατότητα εξαγοράς της “μάχιμης” πενταετίας
Από την 1/1/2023 το σύνολο των Στρατιωτικών θα μπορεί να εξαγοράσει ως 5 πλασματικά έτη τα οποία και θα αναγνωρίζονται ως πραγματικά για να χρησιμοποιηθούν για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος και την προσαύξηση της σύνταξης.

Το  κόστος της εξαγοράς ανέρχεται σε 6,67% επί των συντάξιμων αποδοχών τη στιγμή υποβολής της σχετικής αίτησης. Έτσι ένας ένστολος που έχει 35 έτη υπηρεσίας θα μπορεί με την προσθήκη 5 πλασματικών ετών να συμπληρώσει την απαιτούμενη 40ετία και να συνταξιοδοτηθεί χωρίς όριο ηλικίας.

9. Αναπηρική σύνταξη με 50% για ελεύθερους επαγγελματίες
Από την 1/1/2023 εναρμονίζεται και για τους αυτοαπασχολούμενους – ασφαλισμένους του πρώην ΟΑΕΕ και πρώην ΕΤΑΑ το ποσοστό αναπηρίας με βάση το οποίο δικαιούνται αναπηρική σύνταξη. Έτσι  μισθωτοί και ελεύθεροι επαγγελματίες θα μπορούν πλέον να δικαιωθούν αναπηρικής σύνταξης με ποσοστό 50% κάτι που δεν ίσχυε έως την 31/12/2022 για τους δεύτερους καθώς έπρεπε να έχουν 67% και άνω.

10. Αύξηση των επανυπολογισμένων συντάξεων
Από την 1/1/2023 πρόκειται να αυξηθούν οι επανυπολογισμένες συντάξεις καθώς καταβάλετε η 5η δόση επανυπολογισμού μέσω του ν. 4387/2016 (Κατρούγκαλου) και η 4η δόση επανυπολογισμού του ν. 4670/2020 (Βρούτση).

ENYΠΕΚΚ : 75 δις € ΕΧΑΣΑΝ ΟΙ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΝΟΜΟ ΚΑΤΡΟΥΓΚΑΛΟΥ 4387/2016, ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2016-2022

 

Οι 29 περικοπές κατ’άρθρο

 Ο  ασφαλιστικός νόμος 4387/2016 («νόμος Κατρούγκαλου», ΦΕΚ Α’ 85), ο πιο σημαντικός μνημονιακός νόμος της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ του κ.Αλέξη Τσίπρα, δεν έχει προηγούμενο στην Ασφαλιστική Νομοθεσία της Ευρώπης, αλλά και του πλανήτη ολόκληρου.

 

Δεν είναι απλά ένας ασφαλιστικός νόμος που έφερε ορισμένες αλλαγές σε ένα εθνικό σύστημα συντάξεων. Είναι ένας νόμος-«δόγμα» αφού εισήγαγε τους δικούς του νέους ορισμούς και κανόνες ανατρέποντας τα πάντα στην εκατόχρονη ιστορία του Συστήματος Κοινωνικής Ασφάλισης (ΣΚΑ) στην Ελλάδα.

 

Ο      νόμος Τσίπρα-Κατρούγκαλου ιδεολογικά (δογματικά) είναι το ασφαλιστικό «μανιφέστο» της πιο ακραίας θεωρίας του νεοφιλελευθερισμού στον τομέα της Κοινωνικής Ασφάλισης. Έχει συμπυκνώσει τα πιο αντικοινωνικά και απάνθρωπα στοιχεία που έχουν ποτέ υπάρξει στον χώρο των συντάξεων.

 Δεν είναι όμως μόνο το ακραίο αντικοινωνικό του δόγμα, η ιδεολογία του, η αντικοινωνικότητα και η θεσμική του βαρβαρότητα.

 Είναι και ο κοινωνικός δαρβινισμός που τον εμπνέει και τον διαπερνά στο σύνολό του. Είναι ένας νόμος-μηχανή παραγωγής φτωχών, ένας μηχανισμός που –αν δεν καταργηθεί, θα αποτελεί για δεκαετίες τη «φτωχομηχανή» της χώρας. Θα λεηλατεί σε μόνιμη βάση τους συνταξιούχους και τις οικογένειές τους, θα αφαιμάζει τους ενεργούς ασφαλισμένους και θα τους φτωχοποιεί κλέβοντας τον μόχθο και τα πενιχρά τους εισοδήματα.

 Ο   νόμος Τσίπρα-Κατρούγκαλου είναι όχημα μεταφοράς πλούτου, ένας εισπρακτικός, «φορομπτηχτικός» μηχανισμός μεταφοράς πλούτου από τους συνταξιούχους-ασφαλισμένους στο κράτος και τους δανειστές.

 Για να κατανοήσουν οι Έλληνες και οι Ελληνίδες την πρωτοφανή αγριότητά του απέναντι στους συνταξιούχους και τους ασφαλισμένους που δεν έχει προηγούμενο στην ιστορία της Ευρώπης, μελετήσαμε και παραθέτουμε, με επιστημονικά πάντα κριτήρια, τις διατάξεις κατ’άρθρο αναφέροντας το είδος κάθε περικοπής και το κόστος για τους συνταξιούχους.

 Καταλήξαμε λοιπόν ότι, κατά την περίοδο 2016-2022, την επταετία δηλαδή ισχύος του νόμου Κατρούγκαλου 4387/2016, οι πραγματικές απώλειες για τους συνταξιούχους ανέρχονται στο ιλιγγιώδες ποσό των 75 δις €!!

 Ειδικότερα ο νόμος Κατρούγκαλου προέβη στις παρακάτω παρεμβάσεις:

 

 

 

Ι.     Νομιμοποίηση περικοπών ύψους 40 δις € α’ και β’ Μνημονίου (άρθρο 14 παρ.2α)

 

Νομιμοποίησε τις 18 περικοπές κύριων, επικουρικών συντάξεων και εφάπαξ του α’ και β’ Μνημονίου (ν. 3845/2010 και 4046/2012) και των εφαρμοστικών τους νόμων.

 

Η  πιο «βρώμικη» αυτή διάταξη του άρθρου 14 του νόμου Κατρούγκαλου, που ουσιαστικά νομιμοποίησε όλες τις περικοπές των δύο πρώτων Μνημονίων και των εφαρμοστικών τους νόμων, στοίχισε 40-50 δις € στους συνταξιούχους και ασφαλισμένους και έχει την εξής διατύπωση: «2.α.Μέχρι την 31.12.2018, οι συντάξεις της προηγούμενης παραγράφου συνεχίζουν να καταβάλλονται στο ύψος που είχαν διαμορφωθεί (σ.σ. με όλες τις περικοπές) κατά την 31.12.2014, σύμφωνα με τις τότε ισχύουσες διατάξεις.»!!

 

Σε αυτή τη διάταξη-«πλυντήριο» στηρίχθηκε άλλωστε και η Ολομέλεια του Συμβουλίου Επικρατείας, όταν με αποφάσεις της (κυρίως τις υπ’αριθ. 1890-1891/2019) έκρινε συνταγματικές τις περικοπές των συντάξεων των δύο προηγουμένων Μνημονίων ανατρέποντας τις προηγούμενες δικές της με αριθ. 2287-2288/2015, με τις οποίες είχαν κριθεί αντισυνταγματικές!! Η ανατροπή αυτή δεν έχει προηγούμενο στα παγκόσμια δικαστικά χρονικά!

 

Τις περικοπές αυτές των συντάξεων ύψους 40-50 δις € των δύο πρώτων Μνημονίων, που νομιμοποίησε ο νόμος Κατρούγκαλου, τις χρεώνονται οπωσδήποτε οι κυβερνήσεις προ του 2015 που τις ψήφισαν και εν μέρει τις εφήρμοσαν.

 

ΙΙ.     Οι 29 περικοπές των συντάξεων του ν. 4387/2016 κατ’άρθρο-Συνολικές απώλειες 75 δις € (2016-2022)

 

1.Κατάργηση του ΕΚΑΣ (άρθρο 92 παρ.4)-Απώλειες 2,5 δις €

 

Κατήργησε από 1-1-2020 το Επίδομα Κοινωνικής Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΚΑΣ) για όλους τους «παλαιούς» δικαιούχους, αλλά και για τους νέους που παράγονται μαζικά στο νέο αντικοινωνικό και αντιασφαλιστικό τοπίο που δημιούργησε ο νόμος Κατρούγκαλου.

 

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 92 (παρ.4) του νόμου Κατρούγκαλου: «Από 1.1.2017 και μέχρι 31.12.2019 και σε ετήσια βάση τα ποσά που αναφέρονται στα εισοδηματικά κριτήρια της παραγράφου 1 του άρθρου αυτού, καθώς και τα ποσά του επιδόματος που αναφέρονται στην παράγραφο 2, αναπροσαρμόζονται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, προκειμένου τα ως άνω κριτήρια να βαίνουν κάθε έτος μειούμενα, με σκοπό αντίστοιχη ετήσια εμπροσθοβαρή μείωση της δαπάνης της παροχής μέχρι την ολοκληρωτική κατάργηση αυτής. Από 1.1.2020 η παροχή αυτή καταργείται.».

 

Αρχικά το ΕΚΑΣ θεσπίστηκε με τον ν. 2334/1996 (ΦΕΚ Α’ 188). Είναι γνωστό ότι η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, ήδη από τη συμφωνία της 12ης Ιουλίου 2015, είχε δεσμευτεί για την περικοπή του και την εξοικονόμηση 2,5 δις € (συνολικά) έως το τέλος του 2019, από τη συγκεκριμένη μη ανταποδοτική προνοιακή παροχή, όπως υποστήριζαν οι δανειστές και οι ηγεσίες των μνημονιακών κομμάτων στην πατρίδα μας.

 

Ακολούθως, με το γ’ Μνημόνιο (ν. 4336/2015 σελ. 1021) αποφασίστηκε η οριστική κατάργηση του ΕΚΑΣ από 1-1-2020, με συνέπεια η απώλεια για τους συνταξιούχους, για το χρονικό διάστημα 2016-2019, να ανέλθει στα 2,5 δις €, σύμφωνα με τη σχετική Έκθεση του ΓΛΚ!

 

 

2.Επιβολή εισφοράς 6% σε κύριες ΚΑΙ επικουρικές συντάξεις (άρθρο

 

44)-Απώλειες 25 δις € και πλέον

 

Επέβαλε ισόβιο φόρο-«χαράτσι» σε όλες ανεξαιρέτως τις καταβαλλόμενες συντάξεις. Ειδικότερα, πλην τού ότι αύξησε από 4% σε 6% την εισφορά υπέρ υγείας σε όλες τις κύριες συντάξεις, επέβαλε πρόσθετη νέα εισφορά ύψους 6% υπέρ υγείας και σε όλες τις επικουρικές!

 

Η  γενίκευση αυτής της εισφοράς υπέρ ασθενείας (ΕΟΠΥΥ) σε όλους τους συνταξιούχους και σε όλες τις συντάξεις αποτελεί στην ουσία οριζόντια και αδικαιολόγητη περικοπή τους (αφού καθ’όλο τον εργασιακό τους βίο πλήρωναν αντίστοιχη εισφορά) και αξίζει να αναφερθούμε περισσότερο:

 

Ειδικότερα θεσπίστηκε σε μόνιμη βάση:

 

i) η αύξηση κατά 2% (από 4% σε 6%) της εισφοράς υπέρ υγείας (ΕΟΠΥΥ) σε 2.800.000 περίπου κύριες συντάξεις (καταβαλλόμενες και εκκρεμούσες),

 

ii) η καταβολή, για πρώτη φορά από 1-7-2015, εισφοράς ύψους 6% υπέρ υγείας (ν. 4387/2016, άρθρο 44) από 1.300.000 επικουρικές συντάξεις (καταβαλλόμενες και εκκρεμούσες),

 

iii) η επιβολή διπλής εισφοράς σε 1.300.000 συνταξιούχους που λαμβάνουν κύρια και επικουρική σύνταξη,

 

iv) η επιβολή εισφοράς ύψους 6% στο άθροισμα των καταβαλλόμενων συντάξεων, σε περίπτωση συρροής περισσότερων της μίας κύριων συντάξεων στο ίδιο πρόσωπο, και

 

v) η επιβολή για πρώτη φορά πολλαπλής εισφοράς υπέρ υγείας σε όσους λαμβάνουν ταυτόχρονα σύνταξη (ή συντάξεις) και έχουν εισόδημα από μισθωτή εργασία. Στην περίπτωση αυτή καταβάλλεται το προβλεπόμενο ποσοστό εισφοράς υπέρ υγειονομικής περίθαλψης επί της συντάξεως που λαμβάνουν, καθώς και επί των πάσης φύσεως αποδοχών ή επί του μηνιαίου εισοδήματός τους (άρθρο 44, παρ. Α, ν. 4387/2016).

 

Από το «χαράτσι» που γενίκευσε ο ν. 4387/2016, σε όλες τις κύριες και επικουρικές συντάξεις, κατά την περίοδο 2016-2021 οι συνταξιούχοι και ασφαλισμένοι έχουν καταβάλλει πάνω από 30 δις € υπέρ ΕΟΠΥΥ.

 

Αποκαλυπτικά είναι και τα όσα περιλαμβάνονται στις Εισηγητικές Εκθέσεις των κρατικών προϋπολογισμών για τα έτη 2016-2022, όπου φαίνεται αδιαμφισβήτητα ότι η επιβολή της μηνιαίας εισφοράς 6% σε 5 εκατ. συνταξιοδοτικές παροχές κόστισε στους συνταξιούχους, κατά την περίοδο 2016-2022, περίπου 30 δις €. Το ποσό αυτό αποτελεί το 90% και πλέον των ετήσιων εσόδων του ΕΟΠΥΥ, σύμφωνα με την από 6-8-2022 ανάλυση και τους σχετικούς πίνακες της ΕΝΥΠΕΚΚ (Εφημερίδα Συνταξιούχων «60+», φύλλο 30).

 

 

3.Νομιμοποίηση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) που πληρώνουν οι συνταξιούχοι πάνω από κάποιο ύψος σύνταξης (άρθρο 14)-Απώλειες 3 δις €

 

Ειδικότερα ο νόμος Κατρούγκαλου νομιμοποίησε και διατήρησε την παρακράτηση της ΕΑΣ στις κύριες συντάξεις των συνταξιούχων του Δημοσίου, ΝΑΤ και των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης αρμοδιότητας Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και την όρισε στα παρακάτω ποσοστά:

 

α.Για συντάξεις από 1.400,01 € έως 1.700,00 €, ποσοστό 3%.

 

β.  Για συντάξεις από 1.700,01 € έως 2.000,00 €, ποσοστό 6%. γ. Για συντάξεις από 2.000,01 € έως 2.300,00 €, ποσοστό 7%. δ. Για συντάξεις από 2.300,01 € έως 2.600,00 €, ποσοστό 9%.

 

ε. Για συντάξεις από 2.600,01 € έως 2.900,00 €, ποσοστό 10%. στ. Για συντάξεις από 2.900,01 € έως 3.200,00 €, ποσοστό 12%. ζ. Για συντάξεις από 3.200,01 € έως 3.500,00 €, ποσοστό 13%.

η. Για συντάξεις από 3.500,01 € και άνω, ποσοστό 14% (παρ. 2, όπως τα

 

ποσοστά αναπροσαρμόστηκαν με το άρθρο 44 του ν. 3986/2011).

 

Εξάλλου διατήρησε την ΕΑΣ και στις επικουρικές συντάξεις, αρμοδιότητας όλων των Υπουργείων, καθώς και των ΝΠΙΔ που χορηγούν επικουρικές συντάξεις και την όρισε στα παρακάτω ποσοστά:

 

i. Για συντάξεις από 300,01 € έως 350,00 €, ποσοστό 3%

 

ii.  Για συντάξεις από 350,01 € έως 400,00 €, ποσοστό 4%

 

iii. Για συντάξεις από 400,01 € έως 450,00 €, ποσοστό 5%

 

iv.  Για συντάξεις από 450,01 € έως 500,00 €, ποσοστό 6%

 

v.  Για συντάξεις από 500,01 € έως 550,00 €, ποσοστό 7%

 

vi.  Για συντάξεις από 550,01 € έως 600,00 €, ποσοστό 8%

 

vii. Για συντάξεις από 600,01 € έως 650,00 €, ποσοστό 9%

 

viii. Για συντάξεις από 650,01 € και άνω, ποσοστό 10%.

 

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της ΕΝΥΠΕΚΚ, οι συνολικές απώλειες από το 2016 μέχρι και σήμερα (εξαιρουμένων των ετών 2017-2018 που η ΕΑΣ είχε κριθεί αντισυνταγματική με την υπ’αριθ. 1477/2021 απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου και μόνο για δημοσίους υπαλλήλους και ενστόλους) από τις περικοπές υπέρ ΕΑΣ των κύριων και επικουρικών συντάξεων -όπου υπερέβαιναν οι μεν

 

κύριες τα 1.400 € μεικτά, οι δε επικουρικές τα 300 € μεικτά-, ξεπερνούν τα 3 δις €.

 

Ο   μέσος όρος των περικοπών για κάθε συνταξιούχο ή τους κληρονόμους του ανέρχεται στο ποσό των 20.000 €.

 

Οι συνολικές απώλειες των συνταξιούχων, κατά την επταετία 2016-2022,

 

είναι  3 δις €!

 

 4.Περικοπή των συντάξεων ύψους 1.300 € μικτά και άνω (άρθρο 96 παρ.4)-Απώλειες 5 δις €

 

Επέβαλε μεγάλες περικοπές στις κύριες συντάξεις που, μαζί με τις επικουρικές, ξεπερνούσαν το ποσό των 1.300 € μεικτά. Συγκεκριμένα η παρ.4 του άρθρου 96 του ν. 4387/2016 ορίζει ότι: «Οι ήδη καταβαλλόμενες κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου επικουρικές συντάξεις αναπροσαρμόζονται με εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος άρθρου, εφόσον το άθροισμα κύριας και επικουρικής σύνταξης του δικαιούχου υπερβαίνει το ποσό των χιλίων τριακοσίων (1300) ευρώ.».

 

Από τη διάταξη αυτή, οι συνταξιούχοι έχασαν 5 δις €!

 

 5.Νομιμοποίηση-επανακατάργηση της 13ης και της 14ης σύνταξης (άρθρο 14 παρ.2α)-Απώλειες 10 δις € για την περίοδο 2016-2022

 

Με το άρθρο 14, ο ν. 4387/2016 νομιμοποίησε την οριστική κατάργηση της 13ης και 14ης σύνταξης (Δώρα Χριστουγέννων και Πάσχα) του α’ και του β’ Μνημονίου. Η κατάργηση των Δώρων στις κύριες και επικουρικές συντάξεις είναι η σημαντικότερη σε ύψος ποσού περικοπή (μετά την επιβολή εισφοράς 6% υπέρ ΕΟΠΥΥ σε 5.000.000 συντάξεις), που έχει γίνει ποτέ στο εισόδημα των συνταξιούχων.

 

Κατά την περίοδο 2010-2022 οι συνταξιούχοι έχασαν δύο (2) συντάξεις για κάθε έτος (εκτός από τα έτη 2010 και 2011, που εισέπραξαν μόνο μέρος των Δώρων). Κατά την περίοδο 2016-2022, που ισχύει ο νόμος Κατρούγκαλου, που επαναθέσπισε την κατάργηση των τριών Δώρων, κάθε συνταξιούχος έχασε (2 συντάξεις Χ 7 έτη=) 14 συντάξεις και συνολικά πάνω από 10 δις € μόνο από αυτή την αιτία!!

 

Η  13^η σύνταξη-«παρωδία» που χορήγησε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ πριν τις εθνικές εκλογές του 2019 με το άρθρο 120 του ν. 4611/2019 (ΦΕΚ Α’ 73), ήταν

 συνολικού κόστους 830 εκατ. €, αφού μόνο οι συνταξιούχοι με ποσό σύνταξης έως 500 € έλαβαν το 100% τής 13^ης σύνταξης, ενώ οι λοιποί έλαβαν το 70%, το 50%

και το 30% αντίστοιχα.

 

 

6.Μείωση «παλαιών» συντάξεων μέσω της «προσωπικής διαφοράς» (άρθρα 14 και 33)-Απώλειες 2,5 δις €

 

Ο   ν. 4387/2016 νομοθέτησε για όλους τους «παλαιούς» συνταξιούχους τον θεσμό τής «προσωπικής διαφοράς», έναν δηλαδή μηχανισμό μείωσης των «παλαιών» συντάξεων (προ 13-5-2016) μέσω της διαδικασίας του επανυπολογισμού-αναπροσαρμογής των ήδη καταβαλλομένων ή καταβλητέων συντάξεων στις 13-5-2016, με βάση τα νέα μικρότερα ποσοστά αναπλήρωσης που

 

ο  ίδιος ο ν. 4387/2016 θέσπισε!!

 

Ήδη οι συνταξιούχοι με προσωπική διαφορά δεν έλαβαν τις αυξήσεις από τις αποφάσεις του Συμβουλίου Επικρατείας των ετών 2019-2020. 931.000 συνταξιούχοι δεν θα λάβουν ούτε την αύξηση ύψους 7,5% από 1-1-2023 αφού αυτή θα αντισταθμιστεί με την προσωπική διαφορά. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα να μηδενιστεί η προσωπική διαφορά σε ορισμένες συντάξεις, αλλά στις περισσότερες αυτή θα μειωθεί.

 

Το κόστος αυτής της παρέμβασης για τους συνταξιούχους άγγιξε τα 2,5

 

δις €!!

 

 

7.Κατάργηση των κοινωνικών πόρων υπέρ των Ασφαλιστικών Ταμείων (άρθρο 14)-Απώλειες 7 δις €

 

Με το άρθρο 14 ο ν. 4387/2016 νομιμοποίησε την κατάργηση των κοινωνικών πόρων υπέρ των Ασφαλιστικών Ταμείων που είχε αρχικά θεσπίσει ο ν. 4254/2014 (ΥΠΟΠΑΡ. ΙΑ.3 παρ.1α, ΦΕΚ Α’ 85).

 

Κοινωνικοί πόροι χαρακτηρίστηκαν μεταπολεμικά στα Συστήματα Κοινωνικής Ασφάλισης, στην Ευρώπη και την Ελλάδα, ορισμένες ειδικές εισφορές υπέρ Ασφαλιστικών Οργανισμών (κυρίως των Ταμείων Επικουρικής Ασφάλισης) από τρίτους, καταναλωτές προϊόντων ή χρήστες υπηρεσιών, δηλαδή όχι από τους ίδιους τους ασφαλισμένους-μέλη των συγκεκριμένων Ταμείων. Στην ουσία οι κοινωνικοί πόροι αποτέλεσαν βασικό πυλώνα-μηχανισμό χρηματοδότησης ορισμένων Ασφαλιστικών Ταμείων και γενικά της Κοινωνικής Ασφάλισης μαζί με τις εισφορές εργαζομένων-εργοδοτών και την κρατική επιχορήγηση.

 

Το μεγαλύτερο τμήμα των κοινωνικών πόρων, που πρωτοθεσπίστηκαν τη δεκαετία του 1970 με ορισμένες παλιότερες εξαιρέσεις, κατευθύνθηκε στον ΟΓΑ, στο ΙΚΑ, στο ΕΤΑΑ, στον ΟΑΕΕ κ.ά. Τα μεγαλύτερα έσοδα στο διάστημα λειτουργίας του θεσμού είχε ο ΟΓΑ. Ο κύριος όγκος προήλθε από εισπράξεις επί του φόρου εισοδήματος φυσικών και νομικών προσώπων, καθώς και από ειδική εισφορά σε είδη καθημερινής ανάγκης ή πολυτελείας. Πολλά Ταμεία διατήρησαν μέχρι την κατάργησή τους ένα ανεκτό ύψος συντάξεων μόνον από τους κοινωνικούς πόρους!

 

Από 1-1-2015 (που ίσχυσε η κατάργηση και ολοκληρώθηκε με τον ν. 4387/2016) μέχρι και σήμερα, οι απώλειες για τα Ασφαλιστικά Ταμεία ανήλθαν στο 1 δις € κατ’έτος και συνολικά στα 7 δις €.

 

 

8.Αύξηση του κόστους για την αναγνώριση πλασματικών χρόνων για θεμελίωση-προσαύξηση σύνταξης (άρθρα 15 και 34)-Απώλειες 3 δις €

 

Σύμφωνα με τη διάταξη της παρ.1β του άρθρου 15 του ν. 4387/2016, η εισφορά (20%) για αναγνώριση πλασματικού χρόνου «υπολογίζεται επί των συντάξιμων αποδοχών του ασφαλισμένου κατά το μήνα υποβολής της αίτησης εξαγοράς και, εφόσον έχει διακοπεί η απασχόληση, επί των αποδοχών του τελευταίου μήνα απασχόλησης αναπροσαρμοσμένων κατά την ετήσια μεταβολή μισθών, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής. Το συνολικό ποσό της κατά τα ανωτέρω εξαγοράς καταβάλλεται σε τόσες μηνιαίες δόσεις, όσοι είναι οι μήνες που αναγνωρίζονται. Το ποσό αυτό μπορεί να καταβληθεί εφάπαξ, οπότε παρέχεται έκπτωση 15%.».

 

Οι απώλειες από τη διάταξη αυτή ανήλθε στα 3 δις €, κατά την περίοδο 2016-2022!

 

 

9.Αναστολή αύξησης των συντάξεων μέχρι 31-12-2022 (άρθρο 14 παρ.3α)-Απώλειες 2,5 δις €

 

Ο   νόμος Κατρούγκαλου απαγόρευσε κάθε αύξηση στις συντάξεις μέχρι 31-12-2021, νομιμοποιώντας τις διατάξεις του ν. 4336/2015 (άρθρο 2 περ.3). Το «πάγωμα» στις αυξήσεις των συντάξεων, που επέβαλε ο ν. 4387/2016,

παρατάθηκε αργότερα με τους ν. 4472/2017 (άρθρο 1 παρ.4α) και 4475/2017 (άρθρο 3) μέχρι 31-12-2022.

 

Το κόστος από την αναστολή τής αύξησης των συντάξεων ανήλθε, κατά την περίοδο 2016-2022, στα 2,5 δις €, σύμφωνα με τις υπ’αριθ. 112/24/17 και 128/12/2017 Εκθέσεις του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους!

 

 

10.Μείωση της κατώτατης σύνταξης από 486 € σε 392 € και μετά σε

 

384  € (άρθρο 14)-Απώλεια 2 δις €

 

Ο  ν. 4387/2016 νομιμοποίησε τη μείωση της κατώτατης κύριας σύνταξης από 486 € σε 392 αρχικά και μετά σε 384 € και 346 €, για 15 και 20 έτη ασφάλισης

 

αντίστοιχα (σχετική η εγκύκλιος Χαϊκάλη με αριθ. πρωτ. Φ.80000/οικ.36954/1255/14-8-2015).

 

Η μείωση της κατώτατης κύριας σύνταξης από 486 € σε 392 €, που αφορά όλους όσοι συνταξιοδοτήθηκαν και συνταξιοδοτούνται από 1-1-2015 μέχρι 12-5-2016 (ημερομηνία ισχύος του νόμου Κατρούγκαλου), εφαρμόστηκε σε όλους τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης.

 

Η  ανωτέρω δραστική μείωση της κατώτατης κύριας σύνταξης κατά 100 € δημιούργησε το έδαφος για τη θέσπιση της εθνικής σύνταξης κατά τις επιταγές του γ’ Μνημονίου και τη διάκρισή της σε αυτούς που λαμβάνουν 346 € με 15 έτη ασφάλισης (4.500 ΗΕ) και σε αυτούς που λαμβάνουν 384 € με 20 έτη ασφάλισης (6.000 ΗΕ), σύμφωνα και με τα ειδικότερα οριζόμενα στο άρθρο 7 (παρ. 6) του ν. 4387/2016, στο οποίο αναφέρεται επί λέξει ότι: «Για την πρώτη εφαρμογή του νόμου αυτού η εθνική σύνταξη ορίζεται σε τριακόσια ογδόντα τέσσερα (384) ευρώ μηνιαίως και καταβάλλεται ακέραια εφόσον έχουν συμπληρωθεί τουλάχιστον 20 έτη ασφάλισης. Το ποσό της εθνικής σύνταξης βαίνει μειούμενο κατά 2% για κάθε έτος ασφάλισης που υπολείπεται των 20 ετών, εφόσον έχουν συμπληρωθεί τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης. Η εθνική σύνταξη αναπροσαρμόζεται, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παράγραφο 3 του άρθρου 14 του παρόντος.».

 

Το κόστος αυτής της παρέμβαση ανέρχεται σε 2 δις €!

 

 

11.Χορήγηση ΜΙΑΣ μόνο εθνικής σύνταξης σε δικαιούχους περισσοτέρων κύριων συντάξεων (άρθρο 7 παρ.5)-Απώλειες 2 δις €

Επέβαλε τη χορήγηση ΜΙΑΣ ΜΟΝΟ εθνικής σύνταξης, στην περίπτωση που ο συνταξιούχος δικαιούται περισσότερες τής μίας κύριες συντάξεις.

 

Ειδικότερα σύμφωνα με την παρ.5 του άρθρου 7 του ν. 4387/2016: «Σε περίπτωση σώρευσης συντάξεων χορηγείται μία εθνική σύνταξη. Στην περίπτωση συνταξιούχου ή δικαιούχου μιας πλήρους και μιας μειωμένης κύριας σύνταξης, το ποσό της χορηγούμενης εθνικής σύνταξης είναι πλήρες. Σε περίπτωση συνταξιούχου ή δικαιούχου δύο μειωμένων κύριων συντάξεων, καταβάλλεται το ποσοστό της εθνικής σύνταξης που αντιστοιχεί σε καθεμία από αυτές, εφόσον το άθροισμά τους είναι μικρότερο ή ίσο με το πλήρες ποσό της εθνικής σύνταξης.».

 

Το κόστος αυτού του μέτρου, κατά την περίοδο 2016-2022, ανήλθε στα 2

 δις €!

 

 

12.Μείωση της εθνικής σύνταξης των ΑμΕΑ συνταξιούχων ανάλογα με το ποσοστό αναπηρίας (άρθρο 7 παρ.4)-Απώλειες 500 εκατ. €

 

Θέσπισε έναν ιδιότυπο διωγμό κατά των ΑμΕΑ συνταξιούχων με αναπηρικές συντάξεις σε τέσσερις (4) κλίμακες (384, 288, 192 και 153 €) ανάλογα με το ποσοστό αναπηρίας (80% και άνω, 67%-79,99%, 50%-66,99%, μέχρι 49,99%, αντιστοίχως)!

 

Ειδικότερα η παρ.4 του άρθρου 7 ορίζει ότι: «4. Στους συνταξιούχους που λαμβάνουν μειωμένη σύνταξη λόγω ανικανότητας με ποσοστό ανικανότητας από 67% έως και 79,99% χορηγείται το 75% της εθνικής σύνταξης και με ποσοστό ανικανότητας από 50% έως και 66,99% χορηγείται το 50% αυτής. Στους συνταξιούχους που λαμβάνουν μειωμένη σύνταξη λόγω ανικανότητας με ποσοστό ανικανότητας έως 49,99% χορηγείται το 40% της εθνικής σύνταξης. Στους συνταξιούχους με ποσοστό ανικανότητας 80% και άνω, χορηγείται το πλήρες ποσό της εθνικής σύνταξης.».

 

Το κόστος αυτού τού αντικοινωνικού μέτρου σε βάρος των ΑμΕΑ συνταξιούχων, καθ’όλη την περίοδο 2016-2022, ξεπέρασε τα 500 εκατ. €!

 

 

13.Μείωση ποσοστών αναπλήρωσης που οδηγούν σε μικρότερες

 

συντάξεις (άρθρου 8)-Απώλειες 1 δις €

 

Με   το  άρθρο    8   ορίστηκαν  μειωμένα   ποσοστά   αναπλήρωσης   για   το

 

ανταποδοτικό μέρος της σύνταξης, σύμφωνα με τον εκεί πίνακα (σελ. 2191 ΦΕΚ).

Oρίστηκαν εννέα (9) ποσοστά αναπλήρωσης, κλιμακωτά ανά διάρκεια ετών, που οδηγούν σε χαμηλότερες συντάξεις. Η διάταξη αυτή και τα ποσοστά αναπλήρωσης ακυρώθηκαν με την υπ’αριθ. 1439/2020 της Ολομέλειας του ΣτΕ, αλλά επανασχεδιάστηκαν με τον 4670/2020 (ΦΕΚ Α’ 43).

 

Το κόστος από τη μείωση αυτή ανήλθε, κατά την περίοδο 2016-2020 (οπότε και ανασχεδιάστηκαν με τον ν. 4670/2020), στο 1 δις €!

 

 

14.Μειωμένη εθνική σύνταξη για αγρότες μέχρι το 2030 και απαγόρευση αύξησής της (άρθρο 99 παρ.1γ)-Απώλειες 500 εκατ. €

 

Ο  νόμος Κατρούγκαλου θέσπισε μειωμένη εθνική σύνταξη στους αγρότες και αγρότισσες και απαγόρευσε την αύξηση των συντάξεών τους μέχρι το 2030!

 

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 99 παρ.1 «γ. Όσοι συνταξιοδοτούνται από 1.1.2031 και εφεξής λαμβάνουν ολόκληρο το ποσό της εθνικής και της ανταποδοτικής σύνταξης, κατά τα προβλεπόμενα στα άρθρα 7 και 28.».

 

Οι απώλειες για τους αγρότες, κατά την περίοδο 2016-2022, είναι 500 εκατ. €!!

 

 

15.Θέσπιση της 20ετούς παραγραφής (αντί 10ετούς) των οφειλών στα Ασφαλιστικά Ταμεία (άρθρο 95 παρ.1)-Απώλειες 1 δις €

 

Ειδικότερα ορίστηκε ότι: «Από την έναρξη ισχύος του παρόντος, οι απαιτήσεις των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης που εντάσσονται στον Ε.Φ.Κ.Α. από μη καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές υπόκεινται σε εικοσαετή παραγραφή, που αρχίζει από την πρώτη μέρα του επόμενου έτους εντός του οποίου παρασχέθηκε η ασφαλιστέα εργασία ή υπηρεσία.». Η διάταξη αυτή κρίθηκε αντισυνταγματική με την υπ’αριθ. 1833/2021 απόφαση ΟλΣτΕ.

 

Το κόστος από αυτή τη διάταξη, κατά την περίοδο 2016-2022, ξεπέρασε το 1 δις €!

 

 

16.Αύξηση του θεμελιωτικού χρόνου για πλήρη εθνική σύνταξη από 15 σε 20 έτη ασφάλισης (άρθρο 7 παρ. 6 και άρθρο 14 παρ.2α)-Απώλειες 1 δις €

Αύξησε τον θεμελιωτικό χρόνο για πλήρη εθνική σύνταξη από 15 έτη ασφάλισης (4.500 ΗΑ) σε 20 (6.000 ΗΑ). Έτσι, τα 384 € της εθνικής σύνταξης λαμβάνουν σήμερα ΜΟΝΟ όσοι έχουν 20 χρόνια ασφάλισης.

 

Ειδικότερα, σύμφωνα με την παρ.6 του άρθρου 7 του ν.4387/2016: «6.Για την πρώτη εφαρμογή του νόμου αυτού η εθνική σύνταξη ορίζεται σε τριακόσια ογδόντα τέσσερα (384) ευρώ μηνιαίως και καταβάλλεται ακέραια εφόσον έχουν συμπληρωθεί τουλάχιστον 20 έτη ασφάλισης. Το ποσό της εθνικής σύνταξης βαίνει μειούμενο κατά 2% για κάθε έτος ασφάλισης που υπολείπεται των 20 ετών, εφόσον έχουν συμπληρωθεί τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης. Η εθνική σύνταξη αναπροσαρμόζεται, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παράγραφο 3 του άρθρου 14 του παρόντος.».

 

Το κόστος αυτού του μέτρου αγγίζει το 1 δις €! Σε συνδυασμό όμως με τη μείωση της κατώτατης κύριας σύνταξης από 486 € σε 384 € (μείωση 102 €), το συνολικό κόστος είναι πολλαπλάσιο, κυρίως για τους χαμηλοσυνταξιούχους.

 

 

17.Επέβαλε εξοντωτικές ασφαλιστικές εισφορές στους αυτοαπασχολούμενους, επιστήμονες και αγρότες, με βάση μάλιστα το τεκμαρτό τους εισόδημα (άρθρο 39 παρ.1α)-Απώλειες 1 δις €

 

Ειδικότερα, το άρθρο 39 του ν. 4387/2016 ορίζει ότι: «1.α. Από 1.1.2017, το ποσοστό της μηνιαίας ασφαλιστικής εισφοράς για τον κλάδο κύριας σύνταξης, που καταβάλλουν τα πρόσωπα, παλαιοί και νέοι ασφαλισμένοι κατά τη διάκριση του Ν. 2084/1992, τα οποία υπάγονται ή θα υπάγονταν, σύμφωνα με τις γενικές ή ειδικές ή καταστατικές διατάξεις, όπως ίσχυαν ως την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου, στην ασφάλιση του Ο.Α.Ε.Ε., ανέρχεται μηνιαίως σε ποσοστό 20%.».

 

Το κόστος από το μέτρο αυτό, κατά την περίοδο 2016-2022, ξεπέρασε το

 

1 δις €!

 

 

18.Επιβολή ποινής («πέναλτι») σε ποσοστό 30% (μειωμένη σύνταξη κατά 30%) σε πρόωρη σύνταξη στο 62^ο έτος (άρθρο 7 παρ.3)-Απώλειες 1 δις

€

 

Επέβαλε και για την εθνική σύνταξη την εξοντωτική ισόβια ποινή («πέναλτι») ύψους 30% για όσους/όσες αναγκάζονται ή αποφασίζουν να εξέλθουν με μειωμένη σύνταξη στο 62ο έτος ηλικίας. Η σύνταξη μειώνεται κατά 6% για κάθεέτος πρόωρης φυγής και μέχρι πέντε έτη, με συνέπεια να φτάνει στα 242,20 € αντί 346 €!

 

Πιο συγκεκριμένα η παρ.3 του άρθρου 7 ορίζει ότι: «3.Το ποσό της εθνικής σύνταξης μειώνεται αναλογικά στις περιπτώσεις καταβολής μειωμένης σύνταξης εξ ιδίου δικαιώματος, σύμφωνα με τις οικείες διατάξεις. Η κατά τα ανωτέρω μείωση της εθνικής σύνταξης, προκειμένου για τους ασφαλισμένους που λαμβάνουν μειωμένη σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος, ανέρχεται σε 1/200 για κάθε μήνα που υπολείπεται για τη συμπλήρωση του ορίου ηλικίας πλήρους συνταξιοδότησης.».

 

Το κόστος από την επιβολή αυτής της διάταξης, έφτασε το 1 δις €, κατά την περίοδο 2016-2022!

 

 

19.Επιβολή ποινής («πέναλτυ») σε ποσοστό 60% στους απασχολούμενους συνταξιούχους (άρθρο 20 παρ.1)-Απώλειες 500 εκατ. €

 

Τιμώρησε μέχρις εξοντώσεως τους απασχολούμενους συνταξιούχους με την πρωτοφανή σε ύψος περικοπή (παρακράτηση) του 60% της σύνταξης. Με τον ν. 4670/2020 η περικοπή έπεσε στο ύψος του 30%.

 

Συγκεκριμένα η παρ. 1 του άρθρου 20 ορίζει ότι: «1.Στους εξ ιδίου δικαιώματος συνταξιούχους του Δημοσίου, καθώς και όλων των φορέων, ταμείων, κλάδων ή λογαριασμών που εντάσσονται στον Ε.Φ.Κ.Α., οι οποίοι αναλαμβάνουν εργασία ή αποκτούν ιδιότητα ή δραστηριότητα υποχρεωτικώς υπακτέα στην ασφάλιση του Ε.Φ.Κ.Α., οι ακαθάριστες συντάξεις κύριες και επικουρικές καταβάλλονται μειωμένες σε ποσοστό 60% για όσο χρόνο απασχολούνται ή διατηρούν την ιδιότητα ή την δραστηριότητα. Για το διάστημα αυτό καταβάλλονται οι ασφαλιστικές εισφορές για τον απασχολούμενο συνταξιούχο, κατά τα ειδικότερα προβλεπόμενα στις οικείες διατάξεις του παρόντος νόμου.».

 

Το κόστος αυτής της περικοπής, καθ’όλη την περίοδο 2016-2022, άγγιξε τα 500 εκατ. €!

 

 

20.Μείωση εφάπαξ παροχής (άρθρο 35 παρ.4β)-Απώλειες 500 εκατ.

 

€

 

Νομιμοποίησε όλες τις περικοπές του εφάπαξ του α’ και β’ Μνημονίου και το περιέκοψε περαιτέρω καταργώντας στις 31-12-2013 την ανταποδοτικότητά του.

 Από την 1-1-2014 και μετά, νομοθέτησε να καταβάλλονται στον δικαιούχο της παροχής εφάπαξ ΜΟΝΟ άτοκες οι εισφορές.

 

Από το μέτρο αυτό οι δικαιούχοι απώλεσαν 500 εκατ. € συνολικά, κατά την περίοδο 2016-2022!

 

21.Κατάργηση κατωτάτων ορίων στις επικουρικές συντάξεις (άρθρο

 

96 παρ.5)-Απώλειες 500 εκατ. €

 

Νομιμοποίησε τις περικοπές στις επικουρικές συντάξεις των δύο Μνημονίων και κατήργησε τα κατώτατα όριά τους. Ειδικότερα η σχετική διάταξη αναφέρει ότι: «5. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου, το ΕΤΕΑ χορηγεί αποκλειστικά την επικουρική σύνταξη, όπως ρυθμίζεται με τις διατάξεις του άρθρου αυτού και καταργείται κάθε άλλη γενική ή ειδική διάταξη. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος οι διατάξεις που προβλέπουν κατώτατα όρια επικουρικών συντάξεων καταργούνται και η χορήγηση της επικουρικής σύνταξης γίνεται αποκλειστικά με τους όρους του παρόντος.».

 

Κατά την περίοδο 2016-2022, οι απώλειες από αυτό το μέτρο ανήλθαν σε 500 εκατ. €!

 

 

22.Τεκμαρτό εισόδημα στους ανασφάλιστους υπερήλικες (άρθρο 93)-Απώλειες 500 εκατ. €

 

Θέσπισε τη χορήγηση του επιδόματος των ανασφάλιστων υπερηλίκων με βάση το τεκμαρτό και ΟΧΙ το πραγματικό εισόδημα, με συνέπεια οι μισοί και πλέον δικαιούχοι να χάσουν το επίδομα.

 

Από τη ρύθμιση αυτή, οι ανασφάλιστοι υπερήλικες έχασαν, κατά την περίοδο 2016-2022, 500 εκατ. €!

 

 

23.Αυστηροποίηση συντάξεων χηρείας-διαζευγμένων (άρθρα 12 και

 

16)-Απώλειες 200 εκατ. €

 

Αυστηροποίησε το θεσμικό πλαίσιο για τις συντάξεις χηρείας και διαζευγμένων συνταξιούχων-αντισυμβαλλομένων συμφώνου συμβίωσης, με ρυθμίσεις που προσκρούουν στις συνταγματικές διατάξεις περί προστασίας της οικογένειας.

Μείωσε τις συντάξεις χηρείας κατά 20% (από 70% σε 50%) για όλους και θέσπισε δύο «κόφτες»: ηλικιακό «κόφτη» (άρθρο 12 παρ.1α) και «κόφτη» εθνικής σύνταξης στην περίπτωση σώρευσης συντάξεων (άρθρο 7 παρ.5).

 

Η συνολική απώλεια για τους συνταξιούχους αυτούς, κατά την περίοδο 2016-2019 (μετά την τροποποίηση με το άρθρο 19 ν. 4611/2019), έφτασε στα 200 εκατ. €!!

 

 

24.Μειωμένη εθνική σύνταξη στους ομογενείς (άρθρο 7 παρ.2)-Απώλειες 500 εκατ. €

 

Θέσπισε μειωμένη εθνική σύνταξη στους ομογενείς που δεν έχουν 40 χρόνια νόμιμης και μόνιμης διαμονής στην Ελλάδα. Ειδικότερα η παρ.2 του άρθρου 7 αναφέρει: «2.Ειδικά, στις περιπτώσεις συνταξιοδότησης εξ ιδίου δικαιώματος, η Εθνική Σύνταξη καταβάλλεται στους δικαιούχους εφόσον διαμένουν μόνιμα και νόμιμα στην Ελλάδα για τουλάχιστον δεκαπέντε (15) έτη, μεταξύ του 15ου έτους ηλικίας και του έτους κατά το οποίο συμπληρώνουν το προβλεπόμενο όριο ηλικίας καταβολής της σύνταξης. Το ποσό της μειώνεται για τους συνταξιούχους λόγω γήρατος κατά 1/40 για κάθε χρόνο που υπολείπεται των 40 ετών διαμονής στην Ελλάδα μεταξύ του 15^ου έτους της ηλικίας και του έτους κατά το οποίο συμπληρώνουν το προβλεπόμενο όριο ηλικίας καταβολής της σύνταξης..».

 

Από το μέτρο αυτό οι ομογενείς έχασαν, κατά την περίοδο 2016-2022, 500

 

εκατ. €!

 

Με το άρθρο 73 του ν. 4915/2022 (ΦΕΚ Α’ 63) η πλήρης εθνική σύνταξη στους ομογενείς καταβάλλεται με 30 χρόνια (αντί 40) μόνιμης και νόμιμης διαμονής στην Ελλάδα.

 

 

25.Νομιμοποίηση των μεγάλων περικοπών στην παροχή του ΜΤΠΥ και απαγόρευση της κρατικής χρηματοδότησης των παροχών (άρθρο 47 παρ.1)-Απώλειες 500 εκατ. €

 

Ειδικότερα στο άρθρο 47 ορίζεται ότι: «1.(...) Αποκλείεται οποιαδήποτε μεταφορά πόρων από τον Κρατικό Προϋπολογισμό, με εξαίρεση τους πόρους έκτακτης χρηματοδότησης των μερισμάτων των εν δυνάμει μερισματούχων, των οποίων οι αιτήσεις εκκρεμούν κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου.».

 

Το κόστος από αυτή τη ρύθμιση έφτασε, κατά την περίοδο 2016-2022, στα 500 εκατ. €!

 

 

26.Νομιμοποίηση (άρθρο 14) της επιβολής εισφοράς 1% υπέρ του ΤΠΔΥ του ν. 3986/2011 (άρθρο 38)-Απώλειες 500 εκατ. €

 

 

27.Αυστηροποίηση του θεσμικού πλαισίου της διαδοχικής ασφάλισης (άρθρο 19)-Απώλειες 500 εκατ. €

 

Νομιμοποίησε τις αυστηρές διατάξεις των δύο προηγουμένων Μνημονίων για τη χορήγηση της διαδοχικής σύνταξης, εισάγοντες περαιτέρω περιορισμούς και περικοπές με βάση τον νέο υπολογισμό και τα χαμηλότερα ποσοστά αναπλήρωσης.

 

Οι απώλειες έφτασαν τα 500 εκατ. €!

 

 

28.Πλαφόν στο ύψος των συντάξεων (άρθρο 13 παρ.1-2)-Απώλειες

 

500 εκατ. €

 

Μείωσε το ανώτατο όριο καταβολής σύνταξης ή αθροιστικά των συντάξεων, επιβάλλοντας πλαφόν. Πιο συγκεκριμένα η σχετική διάταξη αναφέρει:

 

«1.Μέχρι 31.12.2018 αναστέλλεται η καταβολή κάθε ατομικής μηνιαίας σύνταξης των προσώπων που είχαν ήδη καταστεί συνταξιούχοι μέχρι την έναρξη ισχύος του παρόντος, κατά το μέρος που υπερβαίνει τις δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ. Για την εφαρμογή του ανώτατου αυτού ορίου, λαμβάνονται υπόψη το καταβαλλόμενο ποσό συνυπολογιζόμενης της εισφοράς υγειονομικής περίθαλψης υπέρ ΕΟΠΥΥ και της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων του άρθρου 38 του Ν. 3863/2010 (Α΄ 115), όπως ισχύει, και των παραγράφων 11 και 12 του άρθρου 44 του Ν. 3986/2011 (Α΄ 152), όπως ισχύει.

 

2.Κατά την ίδια περίοδο, το άθροισμα του καθαρού ποσού των συντάξεων των παραπάνω προσώπων, που δικαιούται κάθε συνταξιούχος από οποιαδήποτε αιτία από το Δημόσιο, Ν.Π. . . ή οποιονδήποτε ασφαλιστικό φορέα κύριας ή επικουρικής ασφάλισης δεν μπορεί να υπερβαίνει τις τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ. Στον υπολογισμό του ανώτατου ορίου καταβολής σύνταξης που αφορά στα άτομα με αναπηρία ή χρόνια πάθηση και των οικογενειών που έχουν μέλη τους άτομα με

αναπηρία δεν λαμβάνονται υπόψη τα πάσης φύσεως προνοιακά επιδόματα και επιδόματα αναπηρίας.».

 

Από αυτή τη διάταξη, οι δικαιούχοι συνταξιούχοι απώλεσαν, κατά την περίοδο 2016-2022, 500 εκατ. €!

 

 

29.Κατάργηση οικογενειακών επιδομάτων συνταξιούχων (άρθρα 10 και 14)-Απώλειες 200 εκατ. €

 

Νομιμοποίησε την κατάργηση των οικογενειακών επιδομάτων (γάμου-τέκνων) σε όλους τους συνταξιούχους από 1-1-2019.

 

Το κόστος αυτού τού μέτρου, κατά την επταετία 2019-2022, είναι 200 εκατ. €!

   

 

ΙΙΙ. ΤΡΕΙΣ ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΘΑ ΠΡΟΚΑΛΕΣΟΥΝ ΜΕΓΑΛΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ

 

Εκτός από τις παραπάνω 29 διατάξεις με άμεσες περικοπές των συντάξεων, ο νόμος Κατρούγκαλου 4387/2016 εισήγαγε και τρεις θεσμικές παρεμβάσεις που τα επόμενα χρόνια θα προκαλέσουν μείωση των συντάξεων, κυρίως για τους μελλοντικούς συνταξιούχους. Ειδικότερα:

 

1.Νομοθέτησε τη σύνταξη με βάση τον μισθό ΟΛΟΚΛΗΡΟΥ του εργασιακού βίου (άρθρο 8 παρ.2α)

 

Ο     ν. 4387/2016 θέσπισε την ακραία νεοφιλελεύθερη αρχή για τον υπολογισμό τής σύνταξης (ανταποδοτικό τμήμα) με βάση τον μισθό ΟΛΟΚΛΗΡΟΥ του εργασιακού βίου, γεγονός που θα οδηγήσει, κυρίως μετά το 2028, σε συντάξεις ύψους 400-500 ευρώ (βλ. Εφημερίδα των Συνταξιούχων «60+», φύλλο

 

22 στις 11-12/6/2022).

 

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 8 παρ.2α του ν. 4387/2016 «2.α. Ως συντάξιμες αποδοχές για τον υπολογισμό του ανταποδοτικού μέρους σύνταξης κύριας ασφάλισης εξ ιδίου δικαιώματος, ανικανότητας ή κατά μεταβίβαση λαμβάνεται υπόψη ο μέσος όρος μηνιαίων αποδοχών του ασφαλισμένου καθ’ όλη τη διάρκεια του ασφαλιστικού του βίου. Ο μέσος αυτός όρος υπολογίζεται ως το πηλίκο της διαίρεσης του συνόλου των μηνιαίων αποδοχών δια του συνολικού χρόνου ασφάλισής του.».

 

Η   πρωτοφανής αυτή διάταξη θα λειτουργεί στο μέλλον ως ο κύριος μηχανισμός μείωσης των συντάξιμων αποδοχών για όλα τα επόμενα χρόνια σε συνδυασμό με τη γενίκευση των ευέλικτων μορφών απασχόλησης και των χαμηλών μισθών. Το ισχύον μέχρι τον νόμο Κατρούγκαλο σύστημα υπολογισμού τής σύνταξης με βάση τον τελευταίο μισθό ή τον μισθό τού τελευταίου έτους ή έστω τον μισθό της τελευταίας πενταετίας, οδηγούσε ασφαλώς σε καλύτερο συνταξιοδοτικό αποτέλεσμα.

 

Το κόστος αυτής της ρύθμισης είναι μικρό μέχρι σήμερα αλλά θα είναι μεγαλύτερο μετά το 2028 όταν, μετά τη συμπλήρωση 25 ετών (από το 2022), θα εκδίδονται οι πρώτες συντάξεις εξ ολοκλήρου με το νέο σύστημα.

 

 

2.Διατήρησε και θωράκισε τον «κόφτη» των συνταξιοδοτικών δαπανών μέχρι το 2060 (άρθρο 14 παρ.4γ)

 

Νομιμοποίησε τον «κόφτη» των συνταξιοδοτικών δαπανών των δύο προηγούμενων Μνημονίων και τον επαναθέσπισε, απαγορεύοντας οι δαπάνες για τις συντάξεις μέχρι το 2060 και με έτος αναφοράς το 2009 να υπερβαίνουν το 2,5% του ΑΕΠ. Ειδικότερα η διάταξη του άρθρου 14 παρ.4γ αναφέρει: «Το ύψος των ανωτέρω δαπανών για την εθνική, την ανταποδοτική και την επικουρική σύνταξη, προβαλλόμενο έως το έτος 2060, δεν πρέπει να υπερβαίνει το περιθώριο αύξησης των 2,5 ποσοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ, με έτος αναφοράς το 2009.».

 

Η   δια-μνημονιακή αυτή διάταξη, που επαναθέσπισε ο ν. 4387/2016, σε συνδυασμό με την πληθυσμιακή συρρίκνωση της χώρας και την όξυνση του δημογραφικού, θα οδηγεί στη διαρκή μείωση των συντάξεων!

 

3.Νομοθέτησε την πλήρη απομάκρυνση τού κράτους από τη χρηματοδότηση της Επικουρικής Ασφάλισης (άρθρο 96 παρ.1 εδ.α-γ)

 

Με το άρθρο 96 ο νόμος Κατρούγκαλου νομιμοποίησε την οριστική απομάκρυνση του κράτους από τις επικουρικές συντάξεις. Θέσπισε μηχανισμό

 

...διάσωσης  της  Επικουρικής  Ασφάλισης  «από  τα  μέσα»  («σύστημα  bail-in»),

 

δηλαδή με χρήματα των ίδιων των ασφαλισμένων και των συνταξιούχων, καθώς και από την εκμετάλλευση της περιουσίας των Ταμείων.

Η  οριστική απομάκρυνση του κράτους από το συμπληρωματικό πυλώνα της δημόσιας υποχρεωτικής ασφάλισης (Επικουρική Ασφάλιση) αποτυπώνεται στην ακραία νεοφιλελεύθερη διατύπωση του άρθρου 96 (παρ.1), σύμφωνα με το οποίο:

 

«1.Το ποσό της καταβαλλόμενης σύνταξης διαμορφώνεται με βάση: α) τα δημογραφικά δεδομένα, τα οποία στηρίζονται σε εγκεκριμένους πίνακες θνησιμότητας και β) το πλασματικό ποσοστό επιστροφής που θα εφαρμόζεται στις συνολικά καταβληθείσες εισφορές και το οποίο θα προκύπτει από την ποσοστιαία μεταβολή των συντάξιμων αποδοχών των ασφαλισμένων.

 

2.Σε περίπτωση ελλειμμάτων λειτουργεί αυτόματος μηχανισμός εξισορρόπησης, ο οποίος αποκλείει απολύτως κάθε αναπροσαρμογή των συντάξεων. Κατά τη χρονική περίοδο αυξημένων εισφορών, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 97, οι συντάξεις δεν αναπροσαρμόζονται στην περίπτωση που, εάν αφαιρεθούν τα έξοδα από τα έσοδα του Ταμείου, το αποτέλεσμα είναι είτε αρνητικό είτε μικρότερο από το 0,5% των εισφορών, λαμβάνοντας υπόψη τα απολογιστικά στοιχεία της προηγούμενης χρήσης.

 

3.Μετά την προαναφερόμενη περίοδο οι συντάξεις δεν θα αναπροσαρμόζονται σε περίπτωση που αν αφαιρεθούν τα έξοδα από τα έσοδα, το αποτέλεσμα θα προκύπτει αρνητικό. Περαιτέρω της προαναφερόμενης διαδικασίας και μόνο στην περίπτωση δημιουργίας ελλειμμάτων, θα γίνεται χρήση περιουσιακών στοιχείων του Κλάδου της Επικουρικής ασφάλισης.».

 

Μετά το «κούρεμα» (PSI) των αποθεματικών τους, με τον ν. 4050/2012 (ΦΕΚ Α’ 36), που μάλιστα κρίθηκε συνταγματικό με την υπ’αριθ. 1116/2014 της Ολομέλειας του ΣτΕ, τα αποθεματικά των Ταμείων Επικουρικής Ασφάλισης είναι σε δεινή κατάσταση και γι’αυτό η μείωση των συντάξεων στο μέλλον θεωρείται βέβαιη.

 

 

Συμπερασματικά, ο ν. 4387/2016, όπως έχουμε υποστηρίξει (βλ. Εφημερίδα των Συνταξιούχων «60+», φύλλο 45, 19-20/11/2022) είναι νόμος-«όνειδος» για το ασφαλιστικό σύστημα της Ελλάδας και της Ευρώπης. Γι’αυτό πρέπει άμεσα να καταργηθεί, ή, έστω, να ακυρωθούν οι πιο επαχθείς για τους ασφαλισμένους και τους συνταξιούχους διατάξεις του.

 

Είναι ένα σύστημα διατάξεων που μεταβατικά θα παράγει μαζικά, όπως αναφέραμε παραπάνω, φτωχούς συνταξιούχους («poor pensioners») που ΚΑΙ θα λαμβάνουν σύνταξη αλλά ΚΑΙ θα αδυνατούν να διαβιώσουν στοιχειωδώς!

 

Πρόκειται για ένα σύστημα ακραία αντικοινωνικών ρυθμίσεων που μακροπρόθεσμα (αν συνεχίσουν να ισχύουν οι θεσμικές του διατάξεις) θα θέτουν σε διαρκή αμφισβήτηση τον ίδιο τον θεσμό τής σύνταξης, ως μοναδικό εισόδημα εκατομμυρίων συμπατριωτών, σημερινών και μελλοντικών.

 

Ο νόμος Κατρούγκαλου 4387/2016 επιβάλλεται, το συντομότερο δυνατόν, να καταργηθεί!

 

Αλέξης Π. Μητρόπουλος

 

Καθηγητής ΕΚΠΑ-Πρόεδρος ΕΝΥΠΕΚΚ

https://enypekk.gr/2022/11/26/alexis-mitropoulos-75-dis-e-echasan-oi-syntaxiouchoi-apo-ton-nomo-katrougkalou-tin-periodo-2016-2020/