Η απώλεια ενός συγγενικού προσώπου συνοδεύεται συχνά από ένα δυσεπίλυτο νομικό σταυρόλεξο, ειδικά όταν ο εκλιπών δεν έχει αφήσει πίσω του γραπτή διαθήκη.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, τον λόγο παίρνει η… εξ αδιαθέτου διαδοχή.
Πρόκειται για έναν αυστηρό μηχανισμό που κατατάσσει τους συγγενείς σε έξι διακριτές «Τάξεις», καθορίζοντας με ακρίβεια ποιος προηγείται και ποιο ποσοστό της περιουσίας του αναλογεί.
Η Ελένη Κοντογεώργου, πρόεδρος του Συμβολαιογραφικού Συλλόγου Εφετείων Αθηνών – Πειραιώς – Αιγαίου και Δωδεκανήσου και μέλος της Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής του Κληρονομικού Δικαίου, εξηγεί στα ΝΕΑ πώς λειτουργεί το σύστημα των «Τάξεων» και ποια είναι τα δικαιώματα των συγγενών, από τα παιδιά και τον σύζυγο έως τους πιο απομακρυσμένους συγγενείς ή το Δημόσιο.
1η Τάξη
Στην πρώτη Τάξη ανήκουν ο σύζυγος και τα παιδιά του αποβιώσαντος.
Εάν ο θανών είχε σύζυγο και παιδιά, η περιουσία κατανέμεται ως εξής:
- Η σύζυγος λαμβάνει το 1/4 της περιουσίας, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις. Με την επικείμενη τροποποίηση του κληρονομικού δικαίου, ο επιζών σύζυγος θα κληρονομεί το 1/3 όταν υπάρχει ένα παιδί, ενώ το παιδί θα λαμβάνει τα υπόλοιπα 2/3. Αν υπάρχουν περισσότερα παιδιά, ο σύζυγος θα κληρονομεί το 1/4 και τα υπόλοιπα 3/4 θα μοιράζονται ισομερώς στα τέκνα.
- Τα παιδιά μοιράζονται ισομερώς τα υπόλοιπα 3/4. Αν κάποιο παιδί έχει πεθάνει ή έχει αποποιηθεί την κληρονομιά και έχει απογόνους, το μερίδιό του περνά στα δικά του παιδιά. Αν δεν έχει απογόνους, το μερίδιό του αυξάνει το μερίδιο των αδελφών του ισομερώς.
2η Τάξη
Στη δεύτερη Τάξη περιλαμβάνονται οι γονείς, τα αδέλφια και τα παιδιά ή εγγόνια των αδελφών που έχουν αποβιώσει.
Αν δεν υπάρχουν παιδιά, κληρονομούν οι πλησιέστεροι συγγενείς αυτής της τάξης:
- Οι γονείς, οι αδελφοί και οι απόγονοί τους. Αν κάποιος αδελφός έχει πεθάνει, το μερίδιό του περνά στα παιδιά και τα εγγόνια του.
- Ο σύζυγος, εφόσον υπάρχει, λαμβάνει το 1/2 της περιουσίας, ενώ το υπόλοιπο 1/2 μοιράζεται στους συγγενείς αυτής της τάξης.
3η Τάξη
Στην τρίτη Τάξη ανήκουν οι παππούδες και οι γιαγιάδες του κληρονομουμένου και οι κατιόντες τους.
Αν δεν υπάρχουν γονείς ή αδέλφια, τότε:
- Κληρονομούν οι παππούδες και οι γιαγιάδες.
- Ο σύζυγος λαμβάνει το 1/2 της περιουσίας, ενώ το υπόλοιπο 1/2 μοιράζεται στους συγγενείς αυτής της τάξης.
4η Τάξη
Στην τέταρτη Τάξη περιλαμβάνονται οι προπαππούδες και οι προγιαγιάδες του αποβιώσαντος.
5η Τάξη
Αν δεν υπάρχουν συγγενείς από τις προηγούμενες Τάξεις, τότε, στην πέμπτη Τάξη, η περιουσία περιέρχεται εξ ολοκλήρου στον επιζώντα σύζυγο ως μοναδικό εξ αδιαθέτου κληρονόμο.
Ο επιζών σύζυγος λαμβάνει επίσης ως εξαίρετο, ανεξάρτητα από την Τάξη, τα έπιπλα, σκεύη, ενδύματα και λοιπά αντικείμενα κοινής ή αποκλειστικής χρήσης.
Τα ίδια δικαιώματα έχει και ο επιζών συμβίος, εφόσον υπήρχε σύμφωνο συμβίωσης τουλάχιστον τρία χρόνια πριν τον θάνατο. Το δικαίωμα αυτό αποκλείεται αν ο αποβιώσας είχε ήδη ασκήσει αγωγή διαζυγίου.
6η Τάξη
Στην έκτη Τάξη, αν δεν υπάρχει κανείς συγγενής από τις προηγούμενες, κληρονομεί το Δημόσιο ως εξ αδιαθέτου κληρονόμος. Το Δημόσιο αποδέχεται πάντα την κληρονομιά με το ευεργέτημα της απογραφής.
